Yeni araştırmalar, C vitamininin ince partiküllü hava kirliliğinin (PM2.5) akciğerde oluşturduğu iltihaplanma ve hücresel hasarı önemli ölçüde azaltabileceğini ortaya koydu. Sydney Teknoloji Üniversitesi (UTS) ve Woolcock Tıp Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülen çalışma, hem farelerde hem de insan akciğer hücrelerinde C vitamininin koruyucu etkilerini doğruladı.
PM2.5; egzoz gazları, fosil yakıtlar, odun yakma, orman yangınları ve toz fırtınaları gibi kaynaklardan ortaya çıkan ve solunduğunda ciddi sağlık sorunlarına yol açabilen bir kirlilik türü olarak biliniyor. Bu ince partiküller astım, KOAH, pulmoner fibrozis ve hatta akciğer kanseri riskini artıran önemli bir faktör.
C Vitamini Akciğer Hücrelerini Nasıl Koruyor?
Araştırmada bilim insanları, düşük seviyelerde bile PM2.5’in:
- Akciğerde iltihabı artırdığını,
- Oksidatif stres seviyelerini yükselttiğini,
- Mitokondrilerde yapısal bozulmaya yol açtığını gözlemledi.
Ancak C vitamini takviyesi uygulandığında:
- İltihap belirteçlerinde düşüş,
- Antioksidan enzimlerde iyileşme,
- Mitokondrilerin yapısal bütünlüğünde korunma
gibi olumlu sonuçlar elde edildi. Yani C vitamini, PM2.5’in tetiklediği oksidatif hasar zincirini büyük ölçüde engelledi.
Çalışmanın baş araştırmacılarından Prof. Brian Oliver, “Bu bulgular, milyonlarca insanı etkileyen hava kirliliğine karşı düşük maliyetli bir koruma sunma potansiyeli taşıyor” dedi.
Doz Tartışması: Ne Kadar C Vitamini?
Farelerde kullanılan doz, insanlarda yaklaşık günlük 1000 mg C vitaminine denk geliyor. Bu miktar, yetişkinler için önerilen günlük alımın üzerinde olsa da, güvenli üst sınır olan 2000 mg’ın altında.
Uzmanlar yine de doktor onayı olmadan yüksek doz C vitamini kullanımına karşı uyarıyor:
- Fazlası mide-bağırsak rahatsızlıklarına neden olabilir.
- Bazı sağlık sorunları olan kişiler için risk oluşturabilir.
Sonuç: Umut Verici Ama Daha Fazla Çalışma Gerekiyor
C vitamininin PM2.5 kaynaklı akciğer hasarını azaltabileceğine dair bulgular güçlü olsa da, araştırmacılar insan klinik çalışmalarının gerekliliğini vurguluyor. Sonuçlar henüz öncül nitelikte.
