Yeni araştırma, düşük sosyoekonomik koşulların yaşlanmayı biyolojik düzeyde hızlandırdığını ortaya koyuyor. Sosyal eşitsizlik yalnızca yaşam kalitesini değil, sağlıklı yaşlanmayı da etkiliyor.
NATURE / Social disadvantage accelerates aging
Araştırmanın Öne Çıkan Bulguları:
- Düşük sosyoekonomik statüde olan bireylerde yaşlanmaya bağlı hastalık riski %20 daha yüksek.
- 14 spesifik plazma proteini, dezavantajlı sosyal geçmişe sahip bireylerde daha olumsuz seviyelerde.
- Tip 2 diyabet, kalp hastalıkları, karaciğer hastalığı ve inme riski en düşük sosyal gruba kıyasla iki kat daha yüksek.
- Sosyal hareketlilik, biyolojik yaşlanma sürecini olumlu etkileyebiliyor.
Sosyoekonomik statümüz, sağlığımız üzerinde sandığımızdan çok daha derin izler bırakıyor. Nature Medicine dergisinde yayımlanan yeni araştırmaya göre, düşük gelir, düşük eğitim düzeyi ve sosyal dezavantaj, biyolojik yaşlanma sürecini hızlandırıyor.
University College London ve Stanford Üniversitesi’nden bilim insanları, on binlerce kişinin sağlık verilerini ve kan plazmalarındaki protein profillerini inceledi. Sonuçlar dikkat çekici: Sosyal açıdan en dezavantajlı gruptakiler, yaşlanma kaynaklı hastalıklara yakalanma konusunda %20 daha fazla risk taşıyor.
Araştırma, kan plazmasındaki 14 yaşlanma ile ilişkili proteinin düzeylerinin sosyoekonomik geçmişle bağlantılı olduğunu ortaya koydu. Bu proteinler, inflamasyon (iltihaplanma) ve hücresel stres süreçleriyle ilişkili; yani stres ve yaşam şartları doğrudan biyolojik yaşlanmayı etkileyebiliyor.
Prof. Mika Kivimaki, çalışmanın başyazarı olarak şöyle diyor:
“Yıllardır sosyal avantajın sağlıklı yaşamla bağlantılı olduğunu biliyorduk. Ancak bulgularımız, bu avantajın biyolojik yaşlanma hızını da yavaşlattığını gösteriyor.”
Bir diğer ilgi çekici bulgu ise sosyal hareketlilikle ilgili. Düşük gelirle başlayan fakat yaşamın ilerleyen dönemlerinde sosyoekonomik statüsünü yükselten bireylerde, yaşlanma ile ilgili protein profilleri çok daha olumlu seyrediyor.
Araştırmacılar ayrıca, stres, sigara, beslenme, egzersiz ve sağlık hizmetlerine erişimin bu süreçte kritik rol oynadığını vurguluyor.
