On yılı aşkın süredir devam eden çalışmalar sonunda, bilim insanları herhangi bir kan grubuna sahip hastaya nakledilebilecek “evrensel böbrek” geliştirmede büyük bir ilerleme kaydetti. Bu başarı, organ nakillerindeki bekleme sürelerini önemli ölçüde azaltarak binlerce hayat kurtarabilir.
Evrensel Böbrek Fikri Gerçeğe Dönüştü
Kanada ve Çin’den araştırmacılar, donörün kan grubunu O grubuna dönüştürerek alıcıyla tam uyum sağlayabilen bir böbrek üretmeyi başardı.
Test edilen böbrek, beyin ölümü gerçekleşmiş bir alıcının vücudunda birkaç gün boyunca fonksiyonlarını sürdürdü. Alıcının ailesi de bu yenilikçi araştırmaya onay verdi.
Kanada’daki British Columbia Üniversitesi’nden biyokimyacı Prof. Stephen Withers, “Bunu bir insan modelinde ilk kez görüyoruz. Bu, uzun vadeli sonuçları iyileştirme konusunda paha biçilmez bilgiler sağlıyor,” dedi.
Enzyme-converted O kidneys allow ABO-incompatible transplantation without hyperacute rejection in a human decedent model
Böbrek Nakillerinde Kan Grubu Engeli
Şu anda 0 kan grubuna sahip hastalar, yalnızca 0 grubundan gelen böbrekleri kabul edebiliyor. Ancak 0 grubu böbrekler, diğer kan gruplarına da uyum sağladığı için talep oldukça yüksek.
Bu nedenle, bekleme listelerinde yer alan hastaların yarısından fazlası 0 kan grubuna sahip ve nakil bekleme süresi genellikle yıllarca uzayabiliyor.
Farklı kan grupları arasında nakil yapmak teorik olarak mümkün olsa da, mevcut yöntemler zaman alıcı, pahalı ve yüksek riskli. Ayrıca hastanın bağışıklık sistemini hazırlamak için önceden uzun bir tedavi süreci gerekiyor.
Enzimlerle Kan Grubu Dönüştürme Tekniği
Araştırmacılar, bu sorunu çözmek için A grubu böbrekleri, özel enzimler kullanarak O grubu böbreklere dönüştürmeyi başardı.
Bu enzimler, A grubu kanın yüzeyinde bulunan şeker moleküllerini (antijenleri) temizleyerek bağışıklık sisteminin organı “yabancı” olarak görmesini engelliyor.
Prof. Withers bu işlemi şu şekilde açıklıyor:
“Bu, bir arabadan kırmızı boyayı kazıyıp nötr bir astar ortaya çıkarmak gibi. Böylece bağışıklık sistemi artık organı reddetmiyor.”
İnsan Denemeleri Yakında
Nakil edilen böbrek, üçüncü günün sonunda yeniden A grubu özellikleri göstermeye başladı; ancak bağışıklık tepkisi beklenenden daha hafifti. Araştırmacılar, bu durumun vücudun organı tolere etmeye çalıştığının bir göstergesi olduğunu düşünüyor.
Henüz insanlarda klinik denemeler başlamadı, ancak erken sonuçlar umut verici.
Bu teknik sayesinde gelecekte donör-organ eşleştirmesi büyük ölçüde kolaylaşabilir ve daha fazla hastaya zamanında nakil yapılabilir.
Bekleme Listelerinde Umut
Sadece ABD’de her gün yaklaşık 11 kişi böbrek nakli beklerken hayatını kaybediyor.
Araştırmacılar, bu teknolojinin yanı sıra domuz böbrekleri ve antikor temelli tedaviler gibi farklı yöntemlerin de organ kıtlığı sorununa çözüm olabileceğini belirtiyor.
Prof. Withers, “Yıllar süren temel bilimin hasta bakımına dönüşmesi böyle bir şey. Keşiflerimizin gerçek dünyada fark yaratmaya yaklaştığını görmek bizi motive ediyor,” diyerek çalışmanın önemini vurguladı.
