Yeni araştırma: Kalp sağlığı için ne yediğiniz kadar, ne zaman yediğiniz de önemli.
Günün doğru saatinde yemek yemek, özellikle gece vardiyasında çalışanlar için, kalp sağlığını korumada uyku düzeninden daha etkili olabilir.
Mass General Brigham’da yürütülen kontrollü bir çalışmaya göre, yalnızca gündüz saatlerinde yemek yiyen katılımcılar, gece vardiyasında çalışmanın getirdiği kardiyovasküler risklerden korunabiliyor. Aynı diyeti ve uyku düzenini takip etmelerine rağmen, yalnızca gece yemek yiyen bireylerde kan basıncı ve diğer risk belirteçleri yükseliyor.
Yemek Saatleri Uyku Saatlerinden Daha Kritik Olabilir
Brigham ve Kadın Hastanesi’nden bilim insanlarının yürüttüğü araştırma, kalp sağlığı açısından yemek saatlerinin, uyku saatlerinden daha büyük bir etki yaratabileceğini ortaya koyuyor. Daha önce gece vardiyasında çalışmanın kalp hastalıkları riskini artırdığı bilinirken, bu çalışma yalnızca gündüz yemek yemenin, gece çalışanlarda bile bu riski azaltabileceğini gösteriyor.
Sirkadiyen Uyumsuzluk ve Kalp Riski
Araştırmanın kıdemli yazarı Prof. Dr. Frank A.J.L. Scheer, sirkadiyen uyumsuzluğun –yani vücudun biyolojik saatinden sapmanın– kalp sağlığına zarar verdiğini, ancak bu etkinin yemek saatlerinin düzenlenmesiyle azaltılabileceğini belirtiyor. Önceki hayvan çalışmaları da bu bulguyu desteklemişti, ancak bu çalışma ilk kez insanlar üzerinde bu etkiyi ortaya koyuyor.
Kontrollü Deney: Gece Çalışması Simülasyonu
Araştırmada, Brigham ve Kadın Klinik Araştırma Merkezi’nde 20 sağlıklı genç yetişkin iki hafta boyunca gözlem altında tutuldu. Katılımcıların dış dünyayla zaman ilişkisi kesildi (penceresiz odalar, saat yok, elektronik cihazlar yasaktı). “Sabit rutin protokolü” adı verilen sistemde, katılımcılar loş ışıkta 32 saat uyanık kalıp her saat aynı miktarda atıştırmalık tüketti. Sonrasında, gece çalışmasını simüle eden bir düzene geçildi ve bazıları sadece gündüz, bazıları sadece gece yemek yedi.
Önemli bir ayrıntı: Her iki grubun da uyku düzeni aynıydı. Bu da aradaki farkın yalnızca yemek zamanlamasından kaynaklandığını gösteriyor.
Yemek Zamanlaması Kalp Üzerindeki Etkileri Değiştiriyor
Araştırmacılar, yemek saatlerinin kardiyovasküler risk faktörlerine etkisini inceledi. Otonom sinir sistemi tepkileri, pıhtılaşma riski belirteci olan plazminojen aktivatör inhibitörü-1 ve kan basıncı gibi ölçümler alındı. Sadece gece yemek yiyen grupta bu risk belirteçleri anlamlı şekilde arttı. Buna karşın, sadece gündüz yemek yiyenlerde bu göstergeler sabit kaldı. Her iki grubun yediği miktar ve tür aynıydı, fark yalnızca zamanlamadaydı.
Kısıtlı Süre ve Örneklem, Ancak Yüksek Kontrol
Çalışma küçük bir grupla ve kısa sürede gerçekleştirildiği için uzun vadeli etkiler hakkında kesin yargılar sunmasa da, deney ortamı son derece sıkı kontrol altındaydı. Uyku, ışık, duruş, beslenme ve aktivite düzeni eşitlenmişti. Baş yazar Dr. Sarah Chellappa, “Sonuçları etkileyebilecek her etkeni kontrol ettiğimiz için, gözlemlediğimiz değişikliklerin yemek zamanlamasından kaynaklandığını net şekilde söyleyebiliyoruz,” diyor.
Kimler İçin Faydalı Olabilir?
Uzun vadeli etkilerin görülmesi için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulsa da, araştırmacılar bu sonuçların umut verici olduğunu düşünüyor. Gece çalışanlar, uykusuzluk çekenler, düzensiz uyku-uyanıklık döngüsüne sahip kişiler ve sık seyahat edenler için yemek zamanlamasını düzenlemek, kalp sağlığı açısından önemli bir koruyucu önlem olabilir.
