Obeziteyle mücadelede kullanılan ilaçlar, etkili kilo kaybı sağlasa da uzun vadeli başarı için sürdürülebilir stratejiler şart. Yeni araştırmalar, bu ilaçların bırakılmasının ardından hızla kilo geri alımının başladığını gösteriyor. Bu durum, obezitenin kronik bir hastalık olarak ele alınması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.
Trajectory of the body weight after drug discontinuation in the treatment of anti-obesity medications
BMC Medicine dergisinde yayımlanan kapsamlı bir meta-analiz (PubMed, Medline, Embase, Cochrane Center Register of Controlled Trials for Studies ve Clinicaltrials.gov, başlangıçtan Mart 2024’e kadar tarandı), zayıflama ilaçlarını bırakan bireylerin çoğunun birkaç hafta içinde kilo almaya başladığını ortaya koydu. Araştırma, 11 randomize klinik çalışmadan elde edilen verileri analiz ederek, anti-obezite ilaçlarının (AOM) bırakılmasından sonraki kilo değişimlerini inceledi.
Çalışmaya göre, ilaç bırakıldıktan sonra 8. haftada kilo geri alımı başlıyor ve bu süreç 20. haftaya kadar devam ediyor, ardından sabitleniyor. En sık incelenen ilaçlar arasında GLP-1 reseptör agonistleri (örneğin semaglutid ve tirzepatid) yer alıyor. Bu ilaçlar, iştahı azaltarak ve mide boşalmasını yavaşlatarak kilo kaybı sağlıyor. Ancak tedavi sonlandığında, bu etkiler ortadan kalkıyor ve bireyler eski yeme alışkanlıklarına geri dönebiliyor.
Dünyada mevcutta yetişkinlerin obezite tedavisi için onaylanmış en az 6 ilaç var: orlistat, naltrekson-bupropion, semaglutid, liraglutid, tirzepatid ve fentermin-topiramat. İncelemede yer alan 11 klinik çalışmanın 6’sı semaglutide odaklanmıştı.
Özellikle tirzepatid ile 36 haftalık tedavi gören katılımcıların, ilacı bıraktıktan sonra verdikleri kilonun neredeyse yarısını geri aldıkları gözlemlendi. Benzer şekilde, semaglutid kullanan bireyler de ilacı bıraktıktan sonraki bir yıl içinde önemli miktarda kilo geri alımı yaşadı.
Uzmanlar, bu bulguların zayıflama ilaçlarının kısa vadeli değil, uzun vadeli tedavi araçları olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Obezitenin diyabet veya hipertansiyon gibi kronik bir hastalık olduğu göz önüne alındığında, ilaç tedavisinin yaşam boyu sürdürülmesi gerekebilir.
Araştırmacılar ayrıca, yaşam tarzı değişikliklerinin (diyet, egzersiz) tedavi süresince ve sonrasında devam ettirilmesinin, kilo geri alımını azaltmada kritik rol oynadığını belirtiyor. Ancak bu değişiklikler tutarlı şekilde uygulanmadığında, ilaçların etkisi kalıcı olmuyor.
Bu çalışma, zayıflama ilaçlarının etkili olmasına rağmen, tedavi sonrasında bireylerin kilo kontrolünü sürdürebilmek için kapsamlı ve uzun vadeli destek mekanizmalarına ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.
