Ulusal elektronik sağlık kaydı verilerine dayanan yeni analiz, kadınlarda testosteron reçetelemesinin 2021’den sonra hız kazandığını ve artışın 45-64 yaş grubunda yoğunlaştığını gösterdi. Araştırmacılar, kadınlara yönelik uzun dönemli kardiyovasküler güvenlik verilerinin yetersiz kaldığına dikkat çekiyor.
JACC: Advances’te yayımlanan bir çalışmaya göre, ABD’de kadınlara yazılan testosteron reçeteleri 2016-2025 arasında 2,6 kat arttı. Ido Avivi, Cynthia A. Stuenkel, Revathy Sampath-Kumar ve Ori Ben-Yehuda’nın imzasını taşıyan analiz, bu artışın kardiyovasküler güvenlik açısından ne anlama geldiğini sorguluyor.
Reçeteleme oranı 2,6 kat yükseldi
Veriler, 1.915’ten fazla hastane ve 42.600 klinikten 300 milyonu aşkın hasta kaydını kapsayan Epic Cosmos veri setinden alındı. Analiz yalnızca ABD’deki yetişkin kadınlarla sınırlandırıldı. Cinsiyet kimliği bozukluğu tanısı veya cinsiyet değiştirme öyküsü olan hastalar dışarıda bırakıldı.
Reçeteleme oranı 100.000 uygun kadında 50,0’dan 130,8’e çıktı. Oran 2021’e kadar sabit kalırken 2022-2025 arasında yılda %31,8 arttı. 2025’te 90.482 reçete yazıldı ve bu, 2024’e göre %58,7’lik yıllık artışa karşılık geliyor. Yazarlara göre bu durum, her 280 kadından yaklaşık birinin etkilendiği anlamına geliyor.
Artış orta yaşta yoğunlaştı
Reçetelerin %62,2’si 45-64 yaş grubuna yazıldı. Bu grupta maruz kalma oranı 100.000’de 274,5’e ulaştı; bu, genel nüfus oranının yaklaşık iki katı. 2024’ten bu yana artış %79,1 ile en büyük değişimi gösterdi.
Reçetelerle ilişkili en sık tanılar şöyle sıralandı:
- Menopoz durumları: %34,6
- Azalmış libido: %24,0
- Hormon replasman tedavisi: %17,2
- Hipoaktif cinsel istek bozukluğu (HSDD): %8,2
Kılavuzların kanıta dayalı tek endikasyon olarak kabul ettiği HSDD, ABD’de testosteron için resmî onayı bulunmayan bir alan olmasına rağmen vakaların yalnızca %8,2’sini oluşturdu. Yazarlar, düşük HSDD kodlama oranının uygunsuz reçeteleme kanıtı olarak yorumlanmaması gerektiğini vurguluyor.
Yarısında kardiyometabolik risk faktörü var
Testosteron reçetesi alan kadınların %51,2’sinde hipertansiyon, dislipidemi veya tip 2 diyabetten en az biri belgelenmişti. %44,0’ında kalp hastalığı aile öyküsü vardı. Bu oranlar, testosteron almayan benzer popülasyonla yakındı. Yerleşik iskemik kalp hastalığı ise testosteron grubunda daha az görüldü (%3,1’e karşı %4,7). Araştırmacılar, karıştırıcı faktörlere göre düzeltme yapılamadığı için bunun kardiyovasküler koruma anlamına gelmediğini belirtiyor.
Maruz kalma oranları ırk ve etnik kökene göre de farklılaştı. Testosteron alanların %80,1’ini Beyaz kadınlar oluşturdu. En yüksek oran Beyaz kadınlarda görüldü (45-64 yaşta 100.000’de 357); Siyah ve Asyalı kadınlarda oran en düşük düzeydeydi (%0,05).
Onaylı ürün yok, güvenlik verisi sınırlı
ABD’de kadınlarda kullanım için FDA onaylı testosteron ürünü bulunmuyor. 2019 Kadınlarda Testosteron Kullanımına İlişkin Küresel Konsensus Pozisyon Bildirgesi, kanıta dayalı tek endikasyonun HSDD olduğunu belirtiyor. Bildirge, enerji, bilişsel işlev veya genel iyilik hali için yeterli veri bulunmadığını söylüyor. Ayrıca fizyolojik üstü testosteron düzeylerine yol açabildiği için pelet ve enjeksiyon formlarının kullanılmamasını öneriyor.
Kardiyovasküler güvenlik verileri ağırlıklı olarak erkeklerden geliyor. Hipogonadal erkeklerde yürütülen TRAVERSE çalışması, majör advers kardiyovasküler olaylar açısından plaseboya göre eşdeğerlik gösterdi. Bu sonuç, FDA’nın kutulu kardiyovasküler uyarının yerine kan basıncı uyarısı getirmesine yol açtı. Aynı çalışmada atriyal fibrilasyon (%3,5’e karşı %2,4) ve pulmoner emboli (%0,9’a karşı %0,5) oranları testosteron grubunda daha yüksekti. Çalışma yalnızca 22 ay boyunca transdermal testosteronu değerlendirdi; doz ve formülasyon kadınlarda gerçek dünya kullanımını yansıtmayabilir.
Erkeklerde yapılan koroner BT anjiyografi çalışmaları ise testosteron tedavisini kalsifiye olmayan koroner plak hacminde daha fazla ilerlemeyle ilişkilendirdi. Kadınlarda HSDD için testosteron jelinin uzun dönem kardiyovasküler güvenliğini değerlendirmek üzere tasarlanan BLISS çalışması tamamlandı ancak eşlik eden etkinlik çalışmaları fayda göstermediği için sonuçları hiç yayımlanmadı.
Araştırmacılardan öneri
Yazarlara göre ilk miyokard enfarktüsü ortalama olarak menopozdan yaklaşık 20 yıl sonra görüldüğü için orta yaş, kadınlarda aterosklerotik hastalık gelişimi açısından kritik bir dönem. Bu nedenle kardiyologların testosteron kullanan hastalarla daha sık karşılaşabileceğini ve kardiyovasküler güvenlik konusunda danışmanlık vermelerinin istenebileceğini belirtiyorlar. Çalışma, dikkatli kardiyovasküler risk değerlendirmesi ve ortak karar vermeyi öneriyor. Gelecekte koroner plak ilerlemesini görüntüleme ile inceleyen ve güvenliği formülasyon, doz ve uygulama yoluna göre karşılaştıran çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Çalışmanın sınırlılıkları
- Epic Cosmos ulusal düzeyde temsili olmayabilir.
- Kodlama uygulamaları kurumlar arasında farklılık gösterebilir.
- Reçete verileri niyeti yansıtır, uyumu değil.
- Doz, formülasyon, uygulama yolu, serum testosteron düzeyi ve tedavi süresi değerlendirilmedi.
- Hazırlatılan (kompunde) formülasyonların muhtemelen eksik saptandığı düşünülüyor.
- Çalışma, anonimleştirilmiş veri kullandığı için etik inceleme ve bilgilendirilmiş onamdan muaf tutuldu.
Dr. Avivi’nin çalışması Joanne C. Warren Burs Fonu tarafından destekleniyor. Diğer yazarlar açıklanması gereken bir çıkar ilişkisi bildirmedi.
Kaynaklar
- Avivi I, Stuenkel CA, Sampath-Kumar R, Ben-Yehuda O. ABD’li Kadınlar İçin Testosteron Reçeteleme Sürecini Hızlandırmak: Kardiyovasküler Güvenlik Açısından Etkileri. JACC: Advances, 2026. PMCID: PMC13309321, PMID: 42095794. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13309321/
- Davis SR, Baber R, Panay N, ve ark. Kadınlarda testosteron tedavisinin kullanımıyla ilgili küresel konsensus pozisyon bildirisi. J Clin Endocrinol Metab. 2019;104(10):4660-4666. doi: 10.1210/jc.2019-01603
- Lincoff AM, Bhasin S, Flevaris P, ve ark. Testosteron replasman tedavisinin kardiyovasküler güvenliği. N Engl J Med. 2023;389(2):107-117. doi: 10.1056/NEJMoa2215025
- Budoff MJ, Ellenberg SS, Lewis CE, ve ark. Düşük testosteronlu yaşlı erkeklerde testosteron tedavisi ve koroner arter plak hacmi. JAMA. 2017;317(7):708-716. doi: 10.1001/jama.2016.21043
- Simon JA, Kapner MD. Menopozlu kadınlar için testosteronun FDA’daki öyküsü. J Sex Med. 2020;17(4):826-829. doi: 10.1016/j.jsxm.2020.01.009
WinAlly.com; Tıp, Sağlık, Eczacılık ve İlaç Sektörü profesyonellerine yönelik kamu yararına sektörel bilgi, haber ve içerik sunmaktadır. Sitemizde yer alan içerikler kesinlikle tıbbi teşhis, tedavi veya doktor tavsiyesi yerine geçmez. Doğabilecek olası hukuki, klinik veya idari problemlerden WinAlly.com sorumlu tutulamaz. Tıbbi konularda lütfen bir hekime başvurunuz
