Bilim insanları, yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan eklem ve kıkırdak hasarını onarmaya yönelik umut verici bir keşfe imza attı. Stanford Üniversitesi’nden araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, 15-PGDH adlı proteinin baskılanmasının kıkırdak yenilenmesini tetikleyerek osteoartrit tedavisine yeni bir kapı aralayabileceğini gösterdi.
Osteoartrit, eklemlere binen stres sonucu kıkırdağın aşınması, iltihaplanma ve şiddetli ağrıyla seyreden, özellikle ileri yaşlarda yaygın görülen bir eklem hastalığı. Mevcut tedaviler çoğunlukla ağrı yönetimiyle sınırlı kalırken, hastalığın temel nedenini ortadan kaldırmaya yönelik etkili bir yöntem henüz bulunmuyor.
Inhibition of 15-hydroxy prostaglandin dehydrogenase promotes cartilage regenerati
Tek Bir Protein Kritik Rol Oynuyor
Araştırmada, yaşlandıkça vücutta seviyesi artan 15-PGDH proteininin, doku onarımını destekleyen ve iltihabı azaltan moleküllerle etkileşime girdiği belirlendi. Bu durum, bilim insanlarını söz konusu proteinin osteoartritteki rolünü incelemeye yöneltti.
Yaşlı fareler üzerinde yapılan deneylerde, 15-PGDH inhibitörü uygulanan eklemlerde, daha önce aşınmış olan diz kıkırdağının yeniden kalınlaştığı gözlemlendi. Genç ve yaralanmış farelerde ise bu inhibitörün, yaralanmaya bağlı osteoartrit gelişimini büyük ölçüde engellediği tespit edildi.
Kök Hücrelere Gerek Kalmadı
Önceki kıkırdak yenileme çalışmalarında genellikle kök hücreler hedeflenirken, bu araştırmada farklı bir sonuç elde edildi. 15-PGDH baskılandığında, kıkırdağı üreten kondrosit hücrelerinin daha sağlıklı ve işlevsel hale geldiği görüldü. Böylece kök hücre kullanımına gerek kalmadan doku yenilenmesi sağlandı.
Araştırmacılardan Mikrobiyolog Helen Blau, bu yaklaşımın yetişkin dokuların yenilenmesi açısından yeni bir yol sunduğunu belirterek, “Yaşlanma veya yaralanmaya bağlı artrit tedavisinde önemli bir klinik potansiyel görüyoruz” dedi.
İnsan Dokularında da Benzer Sonuçlar
Çalışma kapsamında, diz protezi ameliyatı geçiren kişilerden alınan insan doku örnekleri üzerinde de benzer deneyler yapıldı. Bu örneklerde kıkırdak sertliğinin arttığı, iltihaplanma belirtilerinin azaldığı ve yenilenmenin açık işaretlerinin görüldüğü bildirildi.
Ortopedi bilimcisi Nidhi Bhutani, elde edilen bulguların doku yenilenmesine bakış açısını değiştirdiğini vurgulayarak, kıkırdakta halihazırda bulunan hücrelerin gen ekspresyonlarının yeniden düzenlenmesinin büyük bir klinik etki yaratabileceğini ifade etti.
Protez Ameliyatları Azalabilir
Uzmanlara göre bu keşif, gelecekte kalça ve diz protezi ameliyatlarının yerini alabilecek yeni tedavilere zemin hazırlayabilir. Daha önce kas zayıflığı tedavisinde kullanılan 15-PGDH blokerlerinin güvenli bulunmuş olması da, klinik deneme sürecinin hızlanabileceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar, henüz yapılması gereken çok sayıda çalışma olduğunu ancak bu yaklaşımın, yaşlanma ve osteoartritin yol açtığı hasarı tersine çevirebilecek tedavilere giden yolda önemli bir adım olduğunu belirtiyor.
