Tüm Eczacı İşverenler Sendikası (TEİS) T.C. Sağlık Bakanlığı TİTCK Başkanı’na bir rapor sunarak, eczacıların taleplerini aktardılar.
TEİS raporu; takviye edici gıdaların kontrolsüz kullanımından kaynaklanabilecek sağlık risklerinin azaltılması, eczacıların hayatın olağan akışının getirdiği olumsuzluklar nedeniyle meslek haklarını kaybetmelerinin önlenmesi ve ilaç erişimini kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen dijital uygulamaların eczacı ile hastayı karşı karşıya getirmeyecek şekilde yeniden düzenlenmesi için 3 temel başlıkta sundu.
TEİS Genel Başkanı Ecz. Nurten Saydan, T.C. Sağlık Bakanlığı TİTCK Kurumu Başkanı Hüseyin Çelik ile eczacılık mesleğinin güncel sorunları ve çözüm önerileri hakkında son derece verimli bir görüşme yaptıklarını belirterek, rapordaki 3 ana maddeyi şu şekilde sıraladı:
TAKVİYE EDİCİ GIDALAR
“Takviye edici gıdalar; vitamin, mineral, aminoasit, yağ asidi, lif, bitki veya bitkisel kaynaklı bileşenler gibi besleyici ya da fizyolojik etkisi bulunan maddelerin konsantre veya ekstraktlarının belirli günlük alım dozlarıyla sunulduğu ürünlerdir.
Takviye edici gıdalar mevcut mevzuatta Tarım ve Orman Bakanlığının onay ve denetim alanında bulunuyor. Ancak bu ürünlerin büyük bir bölümü farmasötik dozaj şekillerinde sunuluyor, biyolojik ve fizyolojik etki oluşturabilecek miktarlarda bileşen içeriyor ve çoğu zaman tüketici tarafından ilaç veya tedavi edici ürün olarak algılanıyor.
Takviye edici gıdaların internet siteleri, sosyal medya hesapları, pazar yerleri, spor salonları, güzellik merkezleri, aktarlar ve marketler üzerinden herhangi bir sağlık danışmanlığı verilmeden satılması ciddi risk taşımaktadır.
Bu satış kanallarında çoğu zaman;
- Kullanıcının kronik hastalıkları sorgulanmamakta,
- Kullanmakta olduğu ilaçlar bilinmemekte,
- Gebelik ve emzirme durumu değerlendirilmemekte,
- Çocuklar ve yaşlılar için uygunluk kontrol edilmemekte,
- Doz aşımı ve mükerrer kullanım fark edilmemekte,
- Ürünün saklama şartları izlenememekte,
- Yan etki ve etkileşim bildirim sistemi işletilmemekte,
- Satışı yapan kişinin sağlık alanında herhangi bir mesleki yeterliliği bulunmamaktadır.
Tüketiciye “doğal”, “tamamen bitkisel”, “yan etkisiz”, “kesin çözüm” veya “ilaçsız tedavi” gibi ifadelerle güven telkin edilmesi, ürünün bilimsel ve tıbbi değerlendirme yapılmaksızın kullanılmasına yol açmaktadır.
Özellikle sosyal medya fenomenleri ve sağlık mesleği mensubu olmayan kişiler aracılığıyla yapılan tanıtımlar, ürünü sıradan bir tüketim malı haline getirmekte ve sağlık risklerini görünmez kılmaktadır.
Bu konuda temel talebimiz; takviye edici gıdaların eczane dışındaki kontrolsüz satışına son verilmesi, bu ürünlerin eczacı danışmanlığında eczanelerden sunulması ve ilaçla benzer özellik taşıyan ürünlerin ruhsatlandırma ve denetim yetkisinin Sağlık Bakanlığı ile TİTCK bünyesinde toplanmasıdır.
ECZANENİN GEÇİCİ OLARAK KAPALI TUTULMASI
6197 sayılı Kanun, birden fazla eczane bulunan yerlerde eczacının talebiyle eczanenin iki yılı geçmemek üzere kapalı tutulabilmesine izin veriyor. Yönetmeliğe 2023 yılında eklenen “meslek hayatı boyunca toplam kapalılık süresi” ibaresi ise Kanunda bulunmayan ağırlaştırıcı bir sınırlama getiriyor.
Sendikamız tarafından açılan davada Danıştay 10. Dairesi, bu ibarenin Kanuna açıkça aykırı olduğu gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verdi. Talebimiz; yargı kararı doğrultusunda Yönetmeliğin kalıcı şekilde değiştirilmesi ve her başvurunun kendi mazereti içinde değerlendirilmesidir.
E-NABIZ “İLACIM NEREDE” UYGULAMASI
Sağlık Bakanlığı tarafından e-Nabız sistemine eklenen “İlacım Nerede?” uygulaması kamuoyuna vatandaşların ilaca daha kolay ulaşmasını sağlayacak bir çözüm olarak sunulmuş olmasına rağmen, gerçekte bu uygulama, ilaç erişimindeki temel sorunu çözmekten uzaktır.
Uygulamanın yaklaşık 24 saat geriden gelen İTS verileri üzerinden eczane önermesi, vatandaşın yanlış yönlendirilmesine ve ilacı bulamadığında eczacıyla karşı karşıya gelmesine neden olabilmektedir.
İlaç yokluğunun yapısal nedenleri çözülmeden eczanelerin stok bilgilerinin hastalara açılması sorunu çözmüyor; ilaç erişimindeki sorumluluğu sistemin son halkası olan eczacıya yüklüyor.
Sendikamızın talebi; uygulamanın mevcut haliyle durdurulması, eczane stoklarının vatandaşlara gösterilmesi yerine üretici ve ecza deposu stoklarının eczacıların erişimine açıldığı, gerçek zamanlı teyit ve rezervasyon esasına dayalı yeni bir sistem kurulmasıdır.”
TEİS
