Bilim insanları, Parkinson hastalığının beyinde nasıl yayıldığına dair kritik bir mekanizma keşfetti.
Araştırmaya göre, Aplp1 adı verilen bir yüzey proteini, Parkinson’a yol açan alfa-sinüklein adı verilen toksik proteinin hücreden hücreye geçişinde rol oynuyor.
Dahası, Aplp1 ile etkileşime giren Lag3 proteinini hedef alan, halihazırda FDA onaylı bir kanser ilacının bu süreci durdurabildiği tespit edildi.
Aplp1 interacts with Lag3 to facilitate transmission of pathologic α-synuclein
Farelerde Hastalığın Yayılımı Durduruldu
Johns Hopkins Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırmada, beyin hücrelerinde Aplp1 ve Lag3 proteininin birlikte, zararlı alfa-sinüklein kümelerinin hücrelere girişini kolaylaştırdığı bulundu.
Araştırmacılar, bu etkileşimi engellemek için Lag3 antikoru içeren bir melanom ilacını (nivolumab/relatlimab) farelere uyguladı.
Sonuçlar çarpıcıydı: ilaç, Aplp1–Lag3 etkileşimini keserek zararlı protein kümelerinin beyin hücrelerine girmesini neredeyse tamamen durdurdu.
Johns Hopkins’ten Prof. Ted Dawson, “Anti-Lag3 antikoru, alfa-sinükleinin hücreler arasında yayılmasını önlemede oldukça başarılı oldu. Bu etki, sadece Lag3’ü ortadan kaldırmaktan bile daha güçlüydü,” dedi.
İki Proteinin Ortak Etkisi
Daha önce yapılan deneylerde yalnızca Lag3’ün engellenmesi, alfa-sinüklein yayılımını tamamen durdurmaya yetmemişti.
Yeni bulgular, Aplp1’in Lag3 ile birlikte çalıştığında hastalığın ilerlemesini hızlandırdığını, ancak her iki proteinin de devre dışı bırakılmasıyla zararlı protein geçişinin %90 oranında azaldığını gösteriyor.
Araştırmacılar, bu sonuçların Parkinson’un yanı sıra Alzheimer gibi diğer nörodejeneratif hastalıklarda da benzer mekanizmalar bulunabileceğini belirtiyor.
Mevcut Bir İlacın Yeni Kullanımı
En dikkat çekici bulgulardan biri, bu süreci durdurabilen nivolumab/relatlimab ilacının zaten FDA onaylı bir kanser tedavisinde kullanılmakta olması.
Bu durum, Parkinson tedavisinde “ilaç yeniden konumlandırma” (drug repurposing) yaklaşımına güçlü bir örnek oluşturuyor.
Johns Hopkins Üniversitesi’nden Dr. Xiaobo Mao, “Artık Aplp1 ve Lag3’ün nasıl etkileştiğini biliyoruz. Bu bilgi, Parkinson’un ilerlemesini yavaşlatacak veya durduracak yeni tedavilerin kapısını aralayabilir,” diye konuştu.
Küresel Ölçekte Milyonlarca Hasta Etkileniyor
Dünya genelinde 8,5 milyondan fazla insan, Alzheimer’dan sonra en yaygın ikinci nörodejeneratif hastalık olan Parkinson ile yaşıyor.
Hastalığın başlıca nedeni, beyindeki dopamin üreten nöronların kaybı. Bu kayıp, genellikle Lewy cisimcikleri adı verilen, yanlış katlanmış alfa-sinüklein proteinlerinden oluşan kümelerle ilişkilendiriliyor.
Titreme, kas sertliği, denge kaybı ve konuşma bozukluklarıyla ilerleyen Parkinson’un şu anda kesin bir tedavisi bulunmuyor.
Bu yeni bulgular, gelecekte hastalığın erken aşamalarda biyolojik düzeyde durdurulabilmesi için umut verici bir adım olarak görülüyor.
