Multitasking, modern yaşamın vazgeçilmez bir parçası gibi görünse de bilimsel veriler bunun ciddi sınırları olduğunu kanıtlıyor. Bu çalışma, özellikle güvenlik ve iş süreçleri açısından kritik bir uyarı niteliğinde. Editör olarak vurgulamak isterim ki, rutinleşmiş görevlerde bile küçük değişiklikler hata oranını artırabiliyor; bu da çoklu görevde “tam başarı” mitini çürütüyor.
Evidence for a Latent Bottleneck After Extensive Dual-Task Practice of a Visual-Manual and an Auditory-Verbal Task
İki eş zamanlı görevi kapsamlı bir şekilde uygulamak, tek görevli durumlara kıyasla çift görevli durumlarda ortaya çıkan performans bozukluklarını (yani, çift görev maliyetlerini) azaltır. Bu çalışma, bu azalmayı ve dolayısıyla çift görev performansındaki uygulama ile ilgili iyileşmeyi açıklamak için gizli darboğaz modelinin ampirik testlerini sunmaktadır.
Martin Luther Üniversitesi Halle-Wittenberg, FernUniversität in Hagen ve Medical School Hamburg araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, insan beyninin iki görevi aynı anda tam anlamıyla yerine getiremeyeceğini ortaya koydu. Çalışma, Quarterly Journal of Experimental Psychology dergisinde yayımlandı.
Araştırmada katılımcılara görsel ve işitsel görevler eşzamanlı olarak verildi:
- Sağ elle ekranda kısa süre görünen bir dairenin büyüklüğünü belirtmek,
- Aynı anda çalan sesin yüksek, orta veya alçak olduğunu söylemek.
Görevler 12 güne kadar tekrarlandı. Katılımcılar pratikle hızlarını artırdı ve hata oranlarını azalttı. Ancak sonuçlar, beynin süreçleri tamamen paralel yürütemediğini gösterdi. Küçük değişiklikler bile hata oranını yükseltti ve görev sürelerini uzattı.
Prof. Torsten Schubert (MLU), “Beynimiz süreçleri ardışık hale getirerek çakışmaları azaltabiliyor, ancak bu optimizasyonun sınırları var” dedi. Özellikle zorlu durumlarda bilişsel sistemin hızlıca yorulduğu ve hata yapmaya eğilimli hale geldiği belirtildi.
Çalışma, günlük yaşam ve iş güvenliği açısından önemli sonuçlar doğuruyor:
- Araç kullanırken telefonla konuşmak gibi rutin görünen multitasking davranışları riskli olabilir.
- Hava trafik kontrolörleri veya simultane çevirmenler gibi mesleklerde çoklu görev baskısı hata riskini artırabilir.
Prof. Tilo Strobach (Medical School Hamburg), bu bulguların güvenlik araştırmaları için kritik olduğunu vurgularken, Prof. Roman Liepelt (FernUniversität in Hagen), “Bu bilişsel darboğazları anlamak, iş süreçlerini ve öğrenme ortamlarını geliştirmek için hayati” dedi.
Sonuç olarak, araştırma multitasking’in sınırlarını net biçimde ortaya koyuyor: Yoğun pratik bile beynin iki görevi aynı anda kusursuz şekilde yürütmesini sağlayamıyor.
