Kızamık, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yıllardır yürüttüğü aşılama kampanyaları sayesinde büyük ölçüde kontrol altına alınmıştı. Ancak son yıllarda düşen aşılanma oranları, Avrupa’da yeniden ciddi bir tehdit oluşturuyor. Bu haber, yalnızca güvenilir kaynaklardan elde edilen verilerle hazırlanmıştır; okuyuculara doğru ve güncel bilgi sunmak temel önceliğimizdir.
Avrupa Birliği genelinde durum daha da çarpıcı. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi verilerine göre, 2024’te AB ülkelerinde toplam 35 bin 212 kızamık vakası rapor edildi. Bu, bir önceki yıla göre on katlık bir artış anlamına geliyor.
En fazla etkilenen grup bir yaş altındaki bebekler olurken, onları 1–4 yaş arası çocuklar izledi.
DSÖ’ye göre kızamık şu anda 12 ülkede endemik durumda: Bosna-Hersek, Fransa, Gürcistan, Almanya, İtalya, Kazakistan, Kırgızistan, Polonya, Romanya, Rusya, Türkiye ve Ukrayna.
Romanya, 2024’te 30 bin 692 vaka ile en yüksek sayıyı bildiren ülke oldu. Bu rakam, 2023’te 3 bin 371 olarak kaydedilmişti.
DSÖ verilerine göre, kızamık ve kızamıkçık virüslerinin tamamen ortadan kaldırılması için iki doz aşıyla en az %95 kapsama oranına ulaşılması gerekiyor. Ancak Birleşik Krallık’ta ikinci doz MMR aşısı kapsama oranı 2024’te %84,4 seviyesinde kaldı. Bu oran, 2014’teki %89,3 seviyesinden belirgin bir düşüşü gösteriyor. Aynı yıl vaka sayısı 3.681’e yükseldi; oysa 2014’te yalnızca 96 vaka kaydedilmişti.
Altı Avrupa ülkesi kızamık eliminasyon statüsünü kaybetti ve vakalar kıta genelinde artış gösteriyor. DSÖ, bu gelişmeyi “endişe verici” olarak nitelendirerek, ülkelerden daha güçlü siyasi ve finansal taahhütler talep etti.
Birleşik Krallık (UK)
UK loses its measles elimination status
Avusturya
İspanya
Ermenistan (DSÖ Avrupa Bölgesi kapsamında)
Azerbaycan (DSÖ Avrupa Bölgesi kapsamında)
Özbekistan (DSÖ Avrupa Bölgesi kapsamında)
Uzmanlar, kızamığın yüksek bulaşıcılığına dikkat çekiyor. Hastalık özellikle çocuklarda görülüyor ve ciddi komplikasyonlara, hatta ölüme yol açabiliyor. DSÖ verilerine göre, 2000-2024 yılları arasında aşılar sayesinde yaklaşık 59 milyon ölüm önlendi.
Birleşik Krallık Sağlık Güvenliği Ajansı’ndan (UKHSA) Dr. Vanessa Saliba, “Aşılanma oranı düştüğünde enfeksiyonlar hızla geri döner. Eliminasyon ancak tüm çocuklar okul öncesinde iki doz MMR aşısı olduğunda mümkündür” ifadelerini kullandı. Aynı kurum, ikinci dozun daha erken yapılabilmesi için yeni düzenlemeler başlattı.
Uzmanlar, özellikle son yıllarda aşı karşıtlığının artmasının bu düşüşte etkili olduğuna dikkat çekiyor. DSÖ ise ülkelerin acilen harekete geçmesi gerektiğini vurguluyor.
Assessing MMR vaccination coverage gaps in US children with digital participatory surveillance
