Küresel Genişletilmiş Bağışıklama Programı’nın (EPI) 50. yılı dolayısıyla The Lancet dergisinde yayımlanan kapsamlı modelleme çalışması, aşıların yarım asırlık küresel sağlık bilançosunu gözler önüne seriyor. 1974 yılından bu yana yürütülen küresel aşılama çalışmaları sayesinde 154 milyon ölüm engellenirken, bu hayat kurtarıcı etkinin en büyük payını bebekler ve 5 yaş altı çocuklar oluşturdu.
Contribution of vaccination to improved survival and health: modelling 50 years of the Expanded Programme on Immunization
Dünyaca ünlü tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan “Global immunization 1974–2024” (Küresel Bağışıklama 1974–2024) başlıklı araştırma, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) Genişletilmiş Bağışıklama Programı’nın (EPI) kurulduğu 1974 yılından günümüze kadarki 50 yıllık süreçte küresel aşılamanın halk sağlığı üzerindeki devasa etkisini matematiksel ve epidemiyolojik modellerle ortaya koydu.
154 Milyon Yaşam Kurtarıldı
Küresel çapta 14 farklı patojene (boğmaca, difteri, hepatit B, Haemophilus influenzae tip b, insan papilloma virüsü, kabakulak, kızamık, kızamıkçık, pnömokok, polio/çocuk felci, rotavirüs, tetanos, tüberküloz ve sarıhumma) karşı yürütülen aşılama programlarının incelendiği çalışmada, 1974 ile 2024 yılları arasında aşılar sayesinde 154 milyon ölümün önlendiği hesaplandı.
Aşılamanın sağladığı toplumsal faydanın yaş gruplarına göre dağılımı şu şekildedir:
- Önlenen 154 milyon ölümün 146 milyonu 5 yaşından küçük çocukları kapsamaktadır.
- 5 yaş altı grupta kurtarılan hayatların 101 milyonunu ise 1 yaşından küçük bebekler oluşturmuştur.
Bebek Ölümlerinde Yüzde 40’lık Düşüş ve En Etkili Aşı
Araştırma sonuçları, küresel ölçekte bebek ölümlerinin azalmasında aşıların tek başına belirleyici bir role sahip olduğunu gösteriyor. Son 50 yılda elde edilen verilere göre, küresel bebek ölümlerindeki düşüşün yüzde 40’ı doğrudan aşılama programları sayesinde gerçekleşti. Afrika Bölgesi’nde ise bu oran yüzde 50’nin üzerine çıktı.
İncelenen 14 hastalık arasında hayat kurtarıcı etkisi en yüksek olan aşının kızamık aşısı olduğu saptandı. Kızamık aşısı, 50 yıllık süreçte önlenen 154 milyon ölümün 93,7 milyonundan (%61) tek başına sorumlu olarak en büyük katkıyı sağladı.
Geleceğe Yönelik Yaşam Kazancı
Çalışmada sadece önlenen ölümler değil, kurtarılan yaşamların bireylere kazandırdığı sağlıklı ömür de hesaplandı. 1974’ten bu yana yapılan aşılamaların insanlığa 10,2 milyar tam yaşam yılı (full years of life) kazandırdığı belirlendi. Aşılanan her bir birey için ortalama 66 yıllık sağlıklı bir ömür olanağı yaratıldı.
Araştırmacılar, küresel bağışıklama kapsayıcılığının korunması ve henüz ulaşılamayan topluluklara aşı erişiminin sağlanmasının, önümüzdeki yıllarda bebek ve çocuk ölümlerini engellemedeki en kritik unsur olmaya devam edeceğini vurguladı.
WinAlly.com; Tıp, Sağlık, Eczacılık ve İlaç Sektörü profesyonellerine yönelik kamu yararına sektörel bilgi, haber ve içerik sunmaktadır. Sitemizde yer alan içerikler kesinlikle tıbbi teşhis, tedavi veya doktor tavsiyesi yerine geçmez. Doğabilecek olası hukuki, klinik veya idari problemlerden WinAlly.com sorumlu tutulamaz. Tıbbi konularda lütfen bir hekime başvurunuz
Prof. Dr. Serhat Ünal Yaşam Boyu Bağışıklamanın Önemini Vurguladı
