Yeni bir bilimsel araştırma, mikroplastiklerin kan damarlarına nüfuz ederek kalp-damar hastalıklarını hızlandırabileceğini ortaya koydu. Kaliforniya Üniversitesi Riverside (UCR) öncülüğünde yürütülen çalışma, özellikle erkeklerde mikroplastik maruziyetinin ateroskleroz riskini belirgin biçimde artırdığını gösteriyor.
Environment International dergisinde yayımlanan araştırmada, ambalajlar, giysiler ve günlük plastik ürünlerden yayılan mikroplastiklerin, atardamarların daralmasına ve tıkanmasına yol açan ateroskleroz sürecini hızlandırabildiği belirlendi. Bu durum, kalp krizi ve inme riskini artıran önemli bir etken olarak değerlendiriliyor.
Etki Sadece Erkeklerde Görüldü
Araştırmada, ateroskleroza yatkın genetik yapıya sahip erkek ve dişi fareler dokuz hafta boyunca çevresel maruziyete benzer düzeylerde mikroplastiklere maruz bırakıldı. Sonuçlar, erkek farelerde plak birikiminin dramatik biçimde arttığını gösterdi. Aort kökünde plak oluşumu yüzde 63, brakiyosefalik arterde ise yüzde 600’ün üzerinde artış gösterdi. Aynı koşullardaki dişi farelerde ise benzer bir artış gözlenmedi.
Araştırmacılar, bu farkın östrojenin damarlar üzerindeki koruyucu etkisi gibi hormonal ve genetik faktörlerle ilişkili olabileceğini belirtiyor. Ancak kesin mekanizmanın henüz netleşmediği vurgulanıyor.
Mikroplastikler Damarları Koruyan Hücreleri Bozuyor
Çalışmada, mikroplastiklerin kan damarlarının iç yüzeyini kaplayan endotel hücrelerini olumsuz etkilediği saptandı. Bu hücreler, kan akışını ve iltihaplanmayı düzenlemede kritik rol oynuyor. Yapılan hücresel analizler, mikroplastik maruziyetinin bu hücrelerde iltihabı ve plak oluşumunu tetikleyen genleri aktive ettiğini ortaya koydu.
Laboratuvar deneylerinde floresanla işaretlenen mikroplastiklerin doğrudan aterosklerotik plakların içine yerleştiği de gözlemlendi. Bu bulgular, insanlarda yapılan ve plakların içinde mikroplastik tespit edilen önceki çalışmalarla da örtüşüyor.
Mikroplastiklerden Kaçınmak Zor, Maruziyeti Azaltmak Mümkün
Uzmanlar, mikroplastiklerin gıdalarda, içme suyunda ve havada yaygın olarak bulunduğunu ve tamamen kaçınmanın neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor. Ancak tek kullanımlık plastiklerin azaltılması, plastik kaplarda gıda ve su tüketiminin sınırlandırılması ve aşırı işlenmiş gıdalardan kaçınılmasının maruziyeti düşürebileceği ifade ediliyor.
Araştırmacılar, mikroplastiklerin insan kalp sağlığı üzerindeki etkilerini daha net ortaya koymak için yeni çalışmalar planlıyor. Özellikle cinsiyete bağlı farklılıkların nedenleri ve mikroplastiklerin damarlar üzerindeki uzun vadeli etkileri gelecek araştırmaların odağında olacak.
- Exposure to MPs elicits sex-specific atherosclerosis in lean LDLR-deficient mice.
- scRNA-seq reveals aortic transcriptomic atlas in response to MP exposure.
- MP exposure alters endothelia cell subclusters in the aorta of LDLR-deficient mice.
- MP exposure causes endothelia cell dysfunction in vitro.
