İlaçların yeniden kullanımı, yeni tedaviler geliştirmek için umut verici ve uygun maliyetli bir strateji sunuyor. Dünya çapında yaklaşık her üç yetişkinden birini etkileyen Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Steatotik Karaciğer Hastalığı (MASLD) –eski adıyla yağlı karaciğer hastalığı– artık en yaygın karaciğer rahatsızlığı kabul ediliyor. Karaciğer hücrelerinde yağ birikmesiyle gelişen bu durum, ciddi karaciğer hasarına ve artan kardiyovasküler ölüm riskine yol açabiliyor.
Barselona Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, Pharmacological Research dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada, pemafibrat (lipit düşürücü) ve telmisartan (antihipertansif) adlı mevcut iki ilacın, hayvan modellerinde karaciğer yağ birikimini önemli ölçüde azaltabileceğini ortaya koydu. Bulgular, bu ilaçların birlikte kullanımının hem karaciğer hasarını hem de ilgili kalp komplikasyonlarını azaltabileceğini gösteriyor.
Telmisartan reverses hepatic steatosis via PCK1 upregulation: A novel PPAR-independent mechanism in experimental models of MASLD
Uygun Maliyetli ve Güvenli Bir Strateji: İlaç Yeniden Kullanımı
MASLD için incelenen birçok yeni bileşik, güvenlik endişeleri nedeniyle klinik çalışmalarda başarısız oldu. İnsanlarda bilinen ve kabul edilebilir bir yan etki profiline sahip mevcut ilaçların yeniden konumlandırılması bu nedenle cazip, güvenli ve daha uygun maliyetli bir stratejidir.
Çalışmayı yürüten Prof. Marta Alegret, hastalığın ilerlemesini önlemek amacıyla erken evrelere odaklandıklarını ve bu evrelerde kullanılacak bir ilacın iyi bir güvenlik profiline sahip olması gerektiğini belirtiyor. Araştırmacılar, özellikle kardiyovasküler riskle de ilişkili olan MASLD hastalarında bu iki risk faktörünün (yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol) sıklıkla birlikte bulunduğunu vurguluyor.
Sinerjik Etki ve Toksisitede Azalma
Araştırmacılar, ilaçların etkinliğini sıçan ve alternatif bir model olarak kullanılan zebra balığı larvalarında doğruladı. Sonuçlar, yüksek yağ ve fruktoz içeren bir diyetin neden olduğu karaciğerdeki yağ birikimini, iki ilacın kombinasyonunun tersine çevirdiğini gösterdi. Sıçan modelinde, yarım doz pemafibrat ve yarım doz telmisartanın birlikte uygulanmasının, yağ birikimini azaltmada her iki ilacın tam dozu kadar etkili olduğu bulundu.
Alegret, kombinasyon tedavisinin, olası sinerjik etkiler ve her bir ilacın daha düşük dozda kullanılmasıyla ilişkili toksisitenin azalması sayesinde monoterapiden daha iyi bir strateji olabileceğini belirtiyor. Bu kombinasyonun sadece karaciğer için değil, aynı zamanda kan basıncını ve kolesterol seviyelerini düşürerek daha düşük kardiyovasküler risk sağlaması da bekleniyor. Çalışma ayrıca, her ilacın farklı lipit düşürücü mekanizmalarla çalıştığını ve telmisartan kaynaklı PCK1 proteininin kilit rolünü de ilk kez açıklamaktadır.
