Alzheimer hastalığına yönelik umut vadeden yeni bir araştırma, bilim dünyasında yankı uyandırdı. University of California San Francisco (UCSF) ve Gladstone Institutes tarafından yürütülen çalışmada, hali hazırda kanser tedavisinde kullanılan iki ilaç – letrozole ve irinotecan – Alzheimer’ın neden olduğu genetik bozulmaları tersine çevirebilme potansiyeli taşıyor.
Kaliforniya Üniversitesi San Francisco kampüsünden araştırmacılar tıp dergisi Cell’de pazartesi günü yayımlanan çalışmada, bu tedavi edilemez hastalığı hafifletmeye katkı sağlayabilecek herhangi bir şey bulmak için antipsikotiklerden antibiyotiklere kadar 1300’den fazla aday ilacı taradı:
Cell-type-directed network-correcting combination therapy for Alzheimer’s disease
Alzheimer hastalığı (AH), çeşitli hücre tiplerinde heterojen moleküler değişikliklerle karakterize çok faktörlü bir nörodejeneratif hastalıktır ve tedavi geliştirme açısından önemli zorluklar yaratmaktadır. Bu sorunu ele almak için, insan verilerine ve gerçek dünya kanıtlarına dayanan, hücre tipine özgü, çok hedefli bir ilaç keşif stratejisi sunduk.
Araştırmacılar, genetik olarak Alzheimer benzeri semptomlar geliştiren fareler üzerinde bu ilaçları test etti. Sonuçlar dikkat çekici: farelerde hafıza geri kazanımı gözlemlendi, nöronal dejenerasyon azaldı ve toksik protein birikimleri (Aβ ve p-tau) belirgin şekilde düşürüldü. İlaçların birlikte kullanımı ise tek başına uygulanmalarından çok daha etkili sonuçlar verdi.
Fare deneylerinin ardından 1.4 milyon bireyin sağlık kayıtları incelendi. Meme kanseri tedavisinde kullanılan letrozole’u alan hastaların Alzheimer geliştirme riski %53 daha düşük çıkarken; irinotecan kullanan kolon kanseri hastalarında bu oran %80’e ulaştı. Bu veriler, ilaçların gerçek dünya verilerinde de anlamlı koruyucu etkilere sahip olabileceğini gösterdi.
Bilim insanları, bu güçlü bulguların ardından söz konusu ilaçların Alzheimer tedavisinde kullanımı için yeni klinik denemelerin başlatılabileceğini ifade ediyor. Ancak irinotecan gibi ilaçların bilinen yan etkileri göz önüne alındığında, dikkatli bir hasta profili seçimi gerekeceği vurgulanıyor.
Araştırma, çok hücreli hedefleme stratejisinin Alzheimer’a karşı etkili bir yol olabileceğini ve mevcut ilaçların yeniden konumlandırılması ile hızlı, maliyet etkin çözümler sunulabileceğini ortaya koyuyor.
dip not:
Letrozole: Genellikle meme kanseri tedavisinde kullanılan bir ilaç. Sinir hücrelerindeki gen ifadesini etkileyerek Alzheimer’a karşı potansiyel fayda gösterdiği tespit edildi.
Irinotecan: Kolon ve akciğer kanseri tedavisinde kullanılıyor. Gliyal hücrelerdeki gen ifadesini değiştirerek beyin inflamasyonunu azaltma ve dejenerasyonu tersine çevirme etkisi gösterdi
