Bilim dünyası, solunum yolu enfeksiyonlarına karşı mücadelede tarihi bir adım atıyor. Trinity College Dublin’de geliştirilen yeni burun aşısı, yalnızca hastalığı önlemekle kalmıyor, aynı zamanda bakteriyel bulaşmayı da durdurma potansiyeli taşıyor. Bu gelişme, boğmaca gibi yeniden yükselişe geçen hastalıkların kontrolünde kritik bir dönüm noktası olabilir.
Trinity College Dublin’deki araştırma ekibi, Nature Microbiology dergisinde yayımlanan çalışmalarıyla yeni bir burun aşısını tanıttı. Bu yenilikçi yaklaşım, antibiyotik-inaktive edilmiş Bordetella pertussis (AIBP) bakterisinin burun yoluyla verilmesine dayanıyor. Araştırmayı Prof. Kingston Mills ve Dr. Davoud Jazayeri’nin liderliğinde yürüten ekip, aşının yalnızca ağır hastalığı önlemekle kalmadığını, aynı zamanda bakterinin toplum içinde yayılmasını da engellediğini ortaya koydu.
Mevcut boğmaca aşıları bebekleri ciddi hastalıktan korusa da, bakterinin burun ve boğazda tutunmasını engelleyemiyor. Bu durum, yüksek aşılama oranlarına rağmen hastalığın yeniden yayılmasına yol açıyor. Trinity ekibinin geliştirdiği yeni burun aşısı ise mukozal bağışıklığı doğrudan enfeksiyonun başladığı noktada harekete geçiriyor. Böylece hem akciğerleri hem de üst solunum yollarını koruyor, üstelik sistemik iltihaplanmaya yol açmadan güçlü bir T-hücre yanıtı oluşturuyor.
Preklinik çalışmalarda AIBP, akciğer ve burun boşluğunda tam koruma sağladı. Bu sonuçlar, mevcut hücresiz aşıların performansını geride bırakıyor. Uzmanlar, bu yeni platformun yalnızca boğmaca için değil, aynı zamanda Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Mycoplasma pneumoniae ve Mycobacterium tuberculosis gibi diğer patojenlere karşı da uyarlanabileceğini belirtiyor.
İrlanda’da yürütülen çalışmaya göre, burun yoluyla uygulanan bu yeni aşı, boğmacanın yayılmasını önlemede mevcut enjeksiyonlu aşılardan çok daha etkili olabilir. Araştırmacılar, toplumda bulaş zincirini kırmanın, hastalığın kontrolünde en kritik adım olduğunu vurguluyor.
Bu araştırma, Research Ireland Frontiers for the Future Award desteğiyle başladı ve şu anda ARC Hub for Therapeutics kapsamında ilerliyor. 32 milyon Euro bütçeli bu ulusal girişim, İrlanda hükümeti ve Avrupa Birliği tarafından ortaklaşa finanse ediliyor.
