Yeni bir araştırmaya göre, gönüllü olarak başkalarına yardım etmek veya sosyal destek sağlamak, yaşlanmayla birlikte ortaya çıkan bilişsel gerilemeyi %15 ila %20 oranında yavaşlatabiliyor.
Uzmanlara göre, yalnızca moral ve tatmin sağlamanın ötesinde, bu tür sosyal etkileşimler beyin sağlığını koruyarak yaşlanma sürecini yavaşlatabiliyor.
Helping behaviors and cognitive function in later life: The impact of dynamic role transitions and dose changes
20 Yıllık Dev Çalışma
Teksas Üniversitesi (Austin) ve Massachusetts Üniversitesi (Boston) araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, 20 yıl boyunca 30.000’den fazla Amerikalı yetişkini takip etti.
Katılımcılar arasında komşularına, akrabalarına veya arkadaşlarına yardım edenler ile resmi gönüllülük faaliyetlerine katılanlar karşılaştırıldı.
Sonuçlar, düzenli olarak başkalarına yardım edenlerin, bilişsel işlevlerinde yaşla birlikte görülen gerilemenin %15 ila %20 oranında daha az olduğunu ortaya koydu.
En güçlü fayda, haftada iki ila dört saatini yardım etmeye ayıran kişilerde gözlemlendi.
Araştırmayı yöneten Dr. Sae Hwang Han, “İster örgütlü bir gönüllülük olsun ister kişisel yardımlar, bu davranışlar kalıcı bir bilişsel etki yaratıyor. Üstelik etkisi kısa vadeli değil, zamanla birikerek artıyor,” dedi.
Günlük Yardımlar da Etkili
Çalışma, yalnızca resmi gönüllülüğü değil; komşuya doktora gitmede eşlik etmek, torunlara bakmak, bahçe işleri yapmak veya birine belge hazırlamada yardımcı olmak gibi gündelik yardımları da kapsıyor.
İlginç biçimde, gayriresmî yardımların da resmî gönüllülük kadar bilişsel fayda sağladığı belirlendi.
Dr. Han, “Gayriresmî yardımlar bazen görünmezdir, ancak sonuçlarımız bu tür sosyal katkıların da beyin sağlığı açısından son derece değerli olduğunu gösteriyor,” diye ekledi.
Beyni Koruyan Sosyal Bağlar
Araştırma, 1998’den bu yana yürütülen Ulusal Sağlık ve Emeklilik Çalışması verilerini analiz etti.
Elde edilen sonuçlar, gönüllülüğün ve yardım etmenin stresin biyolojik etkilerini azaltarak ve iltihap seviyelerini düşürerek beyni koruduğunu gösteriyor.
Özellikle yüksek stres veya kronik iltihap yaşayan bireylerde bu etkinin daha belirgin olduğu saptandı.
Dr. Han, “Yardım etmek, yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda fizyolojik bir koruma da sağlıyor.
Beyin için adeta doğal bir tampon etkisi oluşturuyor,” dedi.
Yaşlılıkta Aktif Kalmanın Önemi
Araştırmacılara göre, yaşlı yetişkinlerin yardım ve gönüllülük faaliyetlerine katılımı, yalnızlık ve izolasyonla mücadelede de etkili bir strateji olabilir.
Çalışmada, yardım etmeyi tamamen bırakan kişilerin daha kötü bilişsel performans gösterdiği vurgulandı.
Dr. Han, “Sağlık durumu sınırlı olan yaşlı bireyler bile çevrelerine anlamlı katkılar sunabilir. Onları aktif tutmak, hem bireysel hem toplumsal açıdan büyük fayda sağlar,” dedi.
Araştırma, Social Science & Medicine dergisinde yayımlandı ve ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından desteklendi.
