Dünya Tüberküloz Günü, yalnızca bir farkındalık günü değil; aynı zamanda küresel sağlık sistemlerinin eksiklerini gözler önüne seren kritik bir hatırlatmadır. DSÖ ve ECDC’nin yayımladığı son rapor, Avrupa’da tüberkülozla mücadelede kaydedilen ilerlemenin yetersiz olduğunu ve özellikle ilaca dirençli vakaların ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguluyor. Bu haber, yalnızca rakamları değil, aynı zamanda önlenebilir ölümleri ve kaçırılan tedavi fırsatlarını da gündeme taşıyor.
Tuberculosis surveillance and monitoring in Europe 2026
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) tarafından yayımlanan rapora göre, Avrupa’daki tüberküloz vakalarının yaklaşık %20’si teşhis edilemiyor. Bu durum, hastaların erken tedaviye ulaşmasını engellediği gibi, bulaşma riskini artırarak yeni enfeksiyonlara yol açıyor.
Önemli Bulgular
2024’te 160 binden fazla yeni vaka bildirildi, ancak gerçek sayının 204 bin olduğu tahmin ediliyor. Bu da vakaların yalnızca %79’unun kayıtlara geçtiğini gösteriyor.
2015’ten bu yana insidans %39, ölüm oranı %49 azaldı, ancak DSÖ’nün 2025 hedefleri olan %50 ve %75’in gerisinde kalındı.
Avrupa Birliği’nde vaka sayısı %33, ölüm sayısı %17 azaldı; bu da 2030 hedeflerine ulaşmak için yetersiz.
İlaç Direnci
Rapora göre, çok ilaca dirençli tüberküloz oranları yeni vakalarda %23, daha önce tedavi görmüş vakalarda %51 düzeyinde. Bu oranlar, küresel ortalamalar olan %3,2 ve %16’nın çok üzerinde. Standart tedavi rejimlerinde başarı oranı %85’in üzerinde olsa da dirençli vakalarda tedavi süresi uzuyor ve başarı oranı düşüyor.
Risk Grupları
Avrupa’daki düşük insidanslı ülkelerde TB, özellikle göçmenler, cezaevi mahkumları ve HIV koinfeksiyonu olan bireyler arasında yaygın. Uzmanlar, tedavi ve önleme hizmetlerinin güçlendirilmesi, yeni ilaçlara erişimin kolaylaştırılması ve sınır ötesi işbirliğinin artırılması gerektiğini vurguluyor.
DSÖ’den Uyarı
DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Hans Kluge, “Hızlı tanıya, daha kısa ve ağızdan alınan tedavi rejimlerine yatırım yaparak ülkeler daha fazla insana erken ulaşabilir, sonuçları iyileştirebilir ve hedeflere yaklaşabilir” ifadelerini kullandı.
