Bu haber, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından yayımlanan küresel analiz bulgularına dayanmaktadır. Veriler yalnızca resmi kaynaklardan alınmış olup, okuyuculara doğru ve güvenilir bilgi sunmak amacıyla hazırlanmıştır.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından yayımlanan yeni küresel analiz, 2022 yılında görülen yeni kanser vakalarının yüzde 37’sinin, yani yaklaşık 7,1 milyonunun önlenebilir nedenlere bağlı olduğunu ortaya koydu. Bu bulgu, kanserle mücadelede önleyici tedbirlerin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
Araştırmada 30 önlenebilir risk faktörü incelendi. Bunlar arasında tütün kullanımı, alkol tüketimi, yüksek vücut kitle indeksi, fiziksel hareketsizlik, hava kirliliği, ultraviyole radyasyon ve ilk kez kapsamlı şekilde değerlendirilen dokuz kanser yapıcı enfeksiyon yer aldı. Bulgulara göre, tütün kullanımı tek başına tüm yeni kanser vakalarının yüzde 15’inden sorumlu. Onu yüzde 10 ile enfeksiyonlar ve yüzde 3 ile alkol tüketimi izliyor.
Önlenebilir kanser vakalarının yarısına yakını üç türde yoğunlaşıyor: akciğer, mide ve rahim ağzı kanseri. Akciğer kanseri büyük ölçüde sigara ve hava kirliliğiyle, mide kanseri Helicobacter pylori enfeksiyonu ile, rahim ağzı kanseri ise insan papillomavirüsü (HPV) ile ilişkilendirildi.
Cinsiyetler arasında da belirgin farklar gözlemlendi. Erkeklerde yeni kanser vakalarının yüzde 45’i önlenebilir nedenlere bağlıyken, kadınlarda bu oran yüzde 30’da kaldı. Erkeklerde sigara kullanımı tek başına yüzde 23 oranında risk oluştururken, kadınlarda enfeksiyonlar yüzde 11 ile en büyük paya sahip oldu.
Bölgesel farklılıklar da dikkat çekici. Kadınlarda önlenebilir kanser oranı Kuzey Afrika ve Batı Asya’da yüzde 24 iken, Sahra Altı Afrika’da yüzde 38’e çıkıyor. Erkeklerde ise en yüksek oran Doğu Asya’da yüzde 57, en düşük oran Latin Amerika ve Karayipler’de yüzde 28 olarak belirlendi.
DSÖ uzmanları, bu verilerin hükümetlere ve bireylere daha hedefli önleme stratejileri geliştirme fırsatı sunduğunu vurguluyor. Tütün kontrolü, alkol düzenlemeleri, HPV ve hepatit B aşıları, hava kalitesinin iyileştirilmesi, güvenli iş ortamları ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının teşviki önleyici politikaların temel taşları olarak öne çıkıyor.
DSÖ’nün açıklamasına göre, bu önlemler yalnızca kanser vakalarını azaltmakla kalmayacak, aynı zamanda uzun vadede sağlık sistemlerinin mali yükünü hafifletecek ve toplumların genel refahını artıracak.
