ABD’de gençler arasında obezite oranları hızla yükselirken, yeni bir araştırma aşırı işlenmiş gıdaların özellikle genç yetişkinlerde iştah ve yeme davranışını nasıl etkilediğini ortaya koydu. The Lancet verileri, 2050 yılına kadar 15–24 yaş arası gençlerin yaklaşık üçte birinin obezite kriterlerini karşılayacağını öngörüyor. Bu eğilimde düşük fiziksel aktivite ve genetik faktörler rol oynasa da, beslenme alışkanlıkları temel belirleyici olmaya devam ediyor.
ABD’de genç yetişkinlerin tükettiği gıdaların %55–65’ini aşırı işlenmiş ürünler oluşturuyor. Bu tür gıdalar; metabolik sendrom, kalp-damar sorunları ve kilo artışıyla ilişkilendiriliyor.
The Influence of Ultraprocessed Food Consumption on Energy Intake in Emerging Adulthood: A Controlled Feeding Trial
Gençler Neden Daha Hassas? Araştırmadan Çarpıcı Bulgular
Virginia Tech araştırmacıları, 18–25 yaş arası genç yetişkinlerde aşırı işlenmiş gıdalar açısından zengin bir diyetin etkilerini test etti. Katılımcılar, iki hafta boyunca:
- %81’i ultra işlenmiş gıdalardan oluşan bir diyet
- Hiç ultra işlenmiş gıda içermeyen bir diyet
uyguladı. Ardından açık büfe tarzı bir kahvaltıda sınırsız yeme imkânı sunuldu.
Genel katılımda büyük bir fark görülmese de yaşa göre ayrım yapıldığında önemli bir sonuç ortaya çıktı:
- 18–21 yaş arası gençler, ultra işlenmiş gıdalarla beslendikleri dönemden sonra çok daha fazla kalori tüketti.
- 22–25 yaş grubunda aynı etki gözlenmedi.
- Genç katılımcılar aç olmasalar bile yemeye devam etme eğilimindeydi.
Araştırmanın ortak yazarı nörobilimci Alex DiFeliceantonio, “Genç katılımcılarımız, aç olmadıkları halde daha fazla atıştırdılar. Bu, ileride kilo alımının erken bir göstergesi olabilir” dedi.
Çalışma Nasıl Yürütüldü?
- 27 genç yetişkin çalışmaya katıldı.
- Her katılımcı, iki farklı diyeti dönüşümlü olarak uyguladı.
- Diyetler makro besinler, lif, şeker, enerji yoğunluğu ve 22 farklı besin öğesi açısından birebir eşleştirildi.
- Katılımcılar açık büfede 30 dakika boyunca diledikleri kadar yedi.
- Ayrıca tok oldukları halde yemeye devam edip etmedikleri değerlendirildi.
Bu yöntem, gıda işlemenin enerji alımı üzerindeki etkisini izole etmek için tasarlandı.
Neden Önemli?
Ergenlik ve genç yetişkinlik, beslenme davranışlarının şekillendiği kritik dönemler. Bu yaşlarda ultra işlenmiş gıdalara maruz kalmak, ilerleyen yıllarda obezite riskini artırabilir.
Çalışmanın kıdemli yazarı Prof. Brenda Davy, “Kısa vadeli olsa da, bu artan kalori alımı zamanla kilo artışına yol açabilir” diye uyardı.
Gelecek Araştırmalar Ne Gösterebilir?
Araştırmacılar, daha geniş örneklemli ve uzun süreli çalışmalarla:
- Ultra işlenmiş gıdaların beyin üzerindeki etkileri,
- Yeme davranışını tetikleyen biyolojik yollar,
- Gerçek yaşam koşullarında sürekli gıdaya erişimin sonuçları üzerine daha net veriler elde etmeyi planlıyor.
