Bilim insanları, farelerin genetiğini değiştirerek sistein amino asidini üretememelerini sağladı ve onları tamamen sistein içermeyen bir diyetle besledi. Sonuç çarpıcıydı: Sadece bir haftada vücut ağırlıklarının yüzde 30’unu kaybettiler.
Bu dramatik kayıp, yiyecekleri enerjiye dönüştürmekte kritik rol oynayan koenzim A (CoA) molekülünün tükenmesiyle oluşan enerji metabolizmasındaki bozulmadan kaynaklandı.
Unravelling cysteine-deficiency-associated rapid weight loss
Sistein Eksikliği ve Metabolik Kaos
Nature dergisinde 21 Mayıs’ta yayımlanan çalışmaya göre, sistein eksikliği hücrelerin enerji üretim sistemini felç etti. Koenzim A seviyeleri azaldığında, hücreler enerji üretiminde zorlandı ve yağ depoları hızla yakılmaya başlandı.
Bu molekül, 100’den fazla metabolik reaksiyonda görev alıyor ve vücuttaki enzimlerin yaklaşık %4’üyle etkileşimde bulunuyor. Araştırma, CoA’nın yetişkin farelerdeki rolünü ve eksikliğinin etkilerini ilk kez detaylı bir şekilde ortaya koyuyor.
Metabolizma Üzerine Yeni Bir Perspektif
NYU Grossman Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. Evgeny Nudler, “Düşük sistein seviyeleri, birbirine bağlı biyolojik yolları tetikleyerek hızlı yağ kaybına neden oluyor” diyerek çalışmanın önemine dikkat çekiyor. Ancak araştırmacılar, bulgunun doğrudan kilo kaybı için bir yöntem olarak düşünülmemesi gerektiği konusunda uyarıyor. Çünkü sistein, neredeyse tüm gıdalarda bulunuyor ve bu seviyede bir kısıtlama, yalnızca özel formüle edilmiş solüsyonlarla mümkün.
Bitki Bazlı Beslenme ve Kükürtlü Amino Asitler
Araştırmacılar, bitki bazlı gıdaların (meyve, sebze ve baklagiller) sistein ve metionin gibi kükürt içeren amino asitleri daha az barındırdığına dikkat çekiyor. Daha önceki çalışmalar bu diyetlerin sağlık yararları sağladığını göstermişti. Bu araştırma ise bu yararların özellikle sistein eksikliğinden kaynaklanabileceğini öne sürüyor.
Gelecek İçin Umut: Kontrollü Müdahale
Çalışmanın yardımcı yazarı Dr. Dan L. Littman, “Bundan sonraki adım, belirli hücrelerde sistein üretimini geri getirerek bu dramatik kilo kaybına hangi süreçlerin katkı sağladığını anlamak olacak” diyor. Nihai amaç, sisteini tamamen ortadan kaldırmadan, benzer bir metabolik yanıtı tetikleyebilecek yollar geliştirmek.
Sistein ve Temel Amino Asitler Üzerine İlk Derinlemesine İnceleme
Bu çalışma, temel amino asitlerden birinin sistematik olarak ortadan kaldırılmasının etkilerini inceleyen ilk araştırma olma özelliği taşıyor. Bulgular, sistein eksikliğinin diğer temel amino asitlerin eksikliğine kıyasla çok daha fazla kilo kaybına yol açtığını gösteriyor.
Özellikle CoA eksikliği, hücrelerin enerji üretimi için kullandığı oksidatif fosforilasyonu ciddi şekilde etkiliyor. Bu da şekerden türeyen moleküllerin enerjiye dönüşümünü engelliyor.
