20 Mayıs 2025 tarihinde İsviçre’nin Cenevre kentinde düzenlenen 78. Dünya Sağlık Asamblesi’nde, DSÖ üyesi ülkeler, gelecekteki pandemilere karşı küresel hazırlığı ve müdahaleyi güçlendirmeyi amaçlayan “Küresel Pandemi Anlaşması”nı kabul etti. Anlaşma, 124 lehte oyla kabul edilirken, 11 ülke çekimser kaldı ve hiçbir ülke anlaşmaya karşı oy kullanmadı.
- Anlaşmanın kabulü, ulusal ve küresel COVID-19 müdahalesinde tespit edilen boşluklar ve eşitsizlikler nedeniyle başlatılan üç yıllık yoğun müzakerelerin ardından gerçekleşti.
- Anlaşma, gelecekteki pandemilere daha güçlü ve daha adil bir yanıt sağlamak için küresel iş birliğini artırıyor.
- Bundan sonraki aşamada Patojen Erişimi ve Fayda Paylaşımı sistemiyle ilgili müzakereler yer alıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Üye Devletleri bugün, dünyanın ilk Pandemi Anlaşması’nı mutabakatla resmen kabul etti . Yetmiş sekizinci Dünya Sağlık Asamblesi’nin çığır açan kararı, hükümetler tarafından COVID-19 pandemisinin yıkıcı etkilerine yanıt olarak başlatılan ve dünyayı gelecekteki pandemilere karşı daha güvenli ve daha adil hale getirme hedefiyle yönlendirilen üç yıldan fazla yoğun müzakerelerin sonucudur.
Yasal bağlayıcılığı olan anlaşma, ülkelerin gelecekteki salgınları önlemek, bunlara hazırlanmak ve müdahale etmek için adımlar atmasını gerektirecek ve aşı gibi tıbbi malzemelerin dünya genelinde daha erişilebilir olmasını hedefleyecek.
DSÖ Başkanı Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, anlaşmanın “ülkelerin bir sonraki pandemi tehdidini önlemek ve buna yanıt vermek için birlikte daha iyi, daha hızlı ve daha adil bir şekilde çalışmalarını sağlayacağını” ifade etti.
Anlaşma, ülkelerin egemenliğine saygı göstererek, DSÖ’nün ulusal yasaları veya politikaları değiştirme yetkisine sahip olmadığını açıkça belirtiyor. Bu, seyahat yasakları, aşı zorunlulukları veya karantina önlemleri gibi konularda DSÖ’nün herhangi bir zorlayıcı yetkisi olmadığı anlamına geliyor .
Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için, en az 60 ülkenin anlaşmayı imzalayıp onaylaması gerekiyor. Bu süreçte, ülkeler arası iş birliğini artırmak ve pandemilere karşı daha etkili bir küresel yanıt mekanizması oluşturmak için çalışmalar devam edecek.
Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı, anlaşmayı “küresel sağlık güvenliği için dönüm noktası” olarak nitelendirdi. Öte yandan, bazı sivil toplum kuruluşları, anlaşmanın “yaptırım mekanizmalarının yetersiz kalabileceği” yönünde eleştirilerini dile getirdi.
Anlaşmanın uygulanmasına yönelik somut adımların önümüzdeki aylarda belirlenmesi bekleniyor.
| Novo Nordisk Vakfı | 380 milyon DKK = 57 milyon ABD Doları |
