Dünya genelinde demans vakalarının hızla artması, yaşlanan nüfus için en büyük sağlık sorunlarından biri haline geliyor. Her üç saniyede bir yeni demans vakası görülürken, demansı önleme ihtiyacı son derece önemlidir; 2050 yılına kadar 150 milyon kişinin demansla yaşayacağı tahmin edilmektedir. ¹ Bu bağlamda, Kanada’da yapılan ve The Lancet Neurology dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, zona (herpes zoster) aşısının yaşlılarda demans başlangıcını geciktirebileceğini ortaya koyarak dikkat çekici bir bulgu sundu.

The potential for dementia prevention through vaccination

Kanada’da yürütülen geniş kapsamlı bir araştırma, zona aşısının yaşlı bireylerde demans riskini azaltabileceğini gösterdi. Araştırmacılar, Ontario eyaletinde 1930-1960 yılları arasında doğmuş yaklaşık 230.000 yaşlı hastanın sağlık kayıtlarını inceledi.

• Doğal Deney Tasarımı: 2016 yılında Ontario’da yapılan politika değişikliğiyle, 71 yaşına 1 Ocak 2017’den sonra giren bireyler ücretsiz zona aşısı almaya hak kazandı. Bu durum, aynı yaş grubundaki bireyler arasında karşılaştırma yapılmasına olanak sağladı.
• Sonuçlar: Aşıya erişimi olan grupta, 5,5 yıl içinde demans tanısı alma oranı %2 daha düşük bulundu. Bu etki özellikle kadınlarda istatistiksel olarak anlamlı (p=0.029) iken, erkeklerde belirgin bir fark gözlenmedi (p=0.52).
• Mekanizma: Araştırmacılar, herpes zoster virüsünün sinir sistemini hedef alarak Alzheimer hastalığına özgü β-amiloid ve tau proteinlerinin birikimini tetikleyebileceğini, bu nedenle aşının koruyucu etki sağlayabileceğini belirtiyor.
• Toplumsal Etki: Çalışma, yalnızca klinik gözlemlerden değil, doğum tarihi bazlı doğal deney tasarımından elde edilen verilerle yürütüldüğü için önceki gözlemsel çalışmalara göre daha güçlü kanıt sunuyor.

Bu bulguların altı çizilerek, zona aşısı olan yaşlıların daha uzun süre demanssız yaşam sürdüğü ve bu etkinin toplum genelinde önemli bir halk sağlığı kazanımı olabileceği vurgulandı.

Uzmanlar, bu sonuçların demansın önlenmesine yönelik yeni stratejiler geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini, ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu ifade ediyor.

Please follow and like us: