ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında ilan ettiği acil durum gümrük vergilerinin yetki aşımı olduğuna hükmetti. Karar, yürütmenin ekonomik kriz gerekçesiyle tek taraflı vergi koyma girişimini sınırlayarak Kongre’nin anayasal yetkilerini yeniden vurguluyor. Bu gelişme, hem ticaret politikası hem de kuvvetler ayrılığı açısından tarihi bir dönüm noktasıdır.
ABD Yüksek Mahkemesi, Learning Resources, Inc. v. Trump ve Trump v. V.O.S. Selections, Inc. davalarında verdiği kararla, Başkan Trump’ın IEEPA’yı kullanarak uyguladığı gümrük vergilerinin hukuka aykırı olduğuna hükmetti.
Trump yönetimi, Kanada ve Meksika’dan gelen ithalatlara %25, Çin’den gelen ürünlere %10 ek vergi koymuş; ayrıca tüm ticaret ortaklarına en az %10 oranında “karşılıklı” tarifeler uygulamıştı. Bu oranlar kısa sürede artırılarak Çin ürünlerinde %145’e kadar çıkmıştı.
Mahkeme, IEEPA’nın “ithalatı düzenleme” yetkisinin vergi koymayı kapsamadığını, tarifelerin açıkça Kongre’nin vergilendirme yetkisi altında olduğunu belirtti. Kararda, “Tarifeler çok açık biçimde vergilendirme yetkisinin bir parçasıdır ve Kongre’ye aittir” ifadesi öne çıktı.
Çoğunluk görüşünü kaleme alan Yargıç Roberts, Kongre’nin vergi yetkisini yürütmeye devretmediğini, IEEPA’nın da bu yetkiyi açıkça tanımadığını vurguladı. Yargıç Kagan ve Yargıç Jackson da aynı sonuca katılarak, olağan yorum kurallarıyla dahi IEEPA’nın tarifelere izin vermediğini belirtti.
Karar, yürütmenin acil durum gerekçesiyle sınırsız gümrük vergisi uygulamasını engelleyerek, ticaret politikalarında Kongre’nin rolünü yeniden teyit etti. Bu durum, ABD’nin dış ticaret ve iç hukuk dengeleri açısından önemli bir emsal teşkil ediyor.
