Yeni bir araştırma, yapay tatlandırıcılar ve ilave şekerlerin, genetik yatkınlığı olan çocuklarda erken ergenlik riskini artırabileceğini ortaya koydu. Endokrin Derneği’nin yıllık toplantısı ENDO 2025’te sunulan çalışmaya göre, özellikle belirli genetik özelliklere sahip çocuklar bu risk altında olabilir.
Hangi Tatlandırıcılar Riskli?
Araştırma kapsamında aspartam, sukraloz, glisirizin ve ilave şeker tüketimi incelendi. Bu maddeleri daha yüksek miktarlarda tüketen çocuklarda, özellikle de genetik olarak yatkın olanlarda, merkezi erken ergenlik gelişme riski belirgin şekilde yüksek bulundu.
Geniş Kapsamlı Bir Veri Seti
Tayvan’da yürütülen ve 2018’de başlatılan Tayvan Ergenlik Boylamsal Çalışması’nda (TPLS) 1.407 ergenin verileri değerlendirildi. Katılımcıların tatlandırıcı tüketimi, anketler ve idrar testleriyle ölçüldü. Genetik yatkınlık ise 19 farklı gen üzerinden hesaplanan poligenik risk puanlarıyla belirlendi. Erken ergenlik, hormon seviyeleri ve tıbbi muayenelerle teşhis edildi.
Tatlandırıcılar Gelişimi Nasıl Etkiliyor?
Dr. Yang-Ching Chen’in önceki çalışmaları, bazı tatlandırıcıların beyin ve bağırsak üzerindeki etkileri aracılığıyla hormonları etkileyebileceğini ortaya koymuştu. Örneğin:
- Asesülfam potasyum (Ace-K): Beyin hücrelerinde tatlılığa yanıt veren yolları aktive ederek stresle ilişkili hormonların salımını tetikleyebilir.
- Glisirizin (meyan kökünde bulunur): Bağırsak florasını değiştirerek ergenliği başlatan genleri baskılayabilir.
Chen, bu sonuçların çocukların tükettiği yiyecek ve içeceklerin gelişimleri üzerinde tahmin edilenden daha büyük etkileri olabileceğini vurguluyor.
Cinsiyete Göre Farklılıklar
Çalışmada dikkat çekici bir diğer sonuç, cinsiyete göre risk farklarıydı:
- Erkek çocuklarda: Sukraloz tüketimi daha yüksek riskle ilişkilendirildi.
- Kız çocuklarda: Glisirizin, sukraloz ve ilave şekerin daha fazla tüketilmesi erken ergenlik riskini artırdı.
Uzmanlar Ne Diyor?
Chen, bulguların aileler, çocuk doktorları ve sağlık politikası geliştiricileri için doğrudan etkili olduğunu belirtiyor. Genetik yatkınlığın taranması ve tatlandırıcı tüketiminin azaltılmasının, çocuklarda erken ergenliğin ve ileride oluşabilecek sağlık sorunlarının önüne geçebileceğini vurguluyor.
Sonuç ve Öneriler
Tatlandırıcıların masum olmadığını ortaya koyan bu çalışma, çocukların beslenmesinde daha dikkatli olunması gerektiğini bir kez daha gösteriyor. Yeni beslenme rehberleri, genetik risk taramaları ve bilinçli ebeveynlik ile daha sağlıklı bir gelişim mümkün olabilir.
