Otizm spektrum bozukluğu (OSB) tanılarındaki artış uzun süredir tartışılan bir konu. Ancak şimdi, ABD’de 6 milyondan fazla doğum kaydını inceleyen bilim insanları, gebelikte reçete edilen bazı ilaçların bu artışta rol oynayabileceğini gösterdi. Özellikle kolesterol biyosentezini engelleyen ilaçların (SBIM) kullanımı, çocuklarda otizm riskini anlamlı ölçüde yükseltiyor. Bu bulgular, gebelikte ilaç kullanımına dair daha dikkatli bir yaklaşım gerektiğini ortaya koyuyor.
Sterol pathway disruption in pregnancy: a link to autism
Kolesterol, özellikle embriyonik gelişim sırasında hayati bir moleküldür. Kolesterol biyosentez yolunun bozulması, patojenik genetik varyantlardan veya reçeteli ilaçlara maruz kalmaktan kaynaklanabilir. Gebelik sırasında reçete edilen on beş sterol biyosentez inhibitörü ilacın (SBIM) ve ortaya çıkan çocuklarda otizm spektrum bozukluklarının (ASD) görülme sıklığı arasındaki ilişkiyi araştırdık. Epic Cosmos veri tabanından elde edilen verilerle, 2014-2023 yılları arasında doğan ve Aralık 2025’e kadar takip edilen doğumlar için bağlantılı çocuk ve anne sağlık kayıtlarını sorguladık. Çalışmaya, bağlantılı anne sağlık kayıtlarına sahip 6.135.213 çocuk dahil edildi. Gebelik sırasında anne tarafından reçete edilen aripiprazol, atorvastatin, bupropion, buspiron, fluoksetin, haloperidol, metoprolol, nebivolol, pravastatin, propranolol, rosuvastatin, sertralin, simvastatin ve/veya trazodon ile ilişkili ASD görülme sıklığını Cox orantılı tehlike modellemesi kullanarak değerlendirdik.
Molecular Psychiatry dergisinde yayımlanan ve University of Nebraska Medical Center tarafından yürütülen araştırma, gebelikte kullanılan 15 farklı ilacın otizm riskiyle bağlantılı olabileceğini gösterdi. Çalışma, 2014–2023 yılları arasında doğan 6,135,213 çocuk ve annelerinin sağlık kayıtlarını inceledi.
- En az bir SBIM ilacı kullanan annelerin çocuklarında OSB riski %47 artış gösterdi.
- Birden fazla ilaç kullanıldığında risk katlanarak yükseldi. Dört veya daha fazla ilaç birlikte kullanıldığında risk 2,33 katına çıktı.
- Araştırmada incelenen ilaçlar arasında aripiprazol, fluoksetin, sertralin, haloperidol, propranolol, metoprolol, nebivolol, atorvastatin, simvastatin, rosuvastatin, pravastatin, bupropion, buspiron ve trazodon yer aldı.
- Gebelikte bu ilaçların kullanım oranı 2014’te %4,6 iken 2023’te %16,8’e yükseldi.
Araştırmacılar, kolesterol sentezinin özellikle fetal beyin gelişimi için kritik olduğunu vurguluyor. Bu süreçteki bozulmaların otizm riskini artırabileceği biliniyor. Smith-Lemli-Opitz sendromu gibi genetik bozukluklarda otizm oranının %75’e kadar çıkması, bu biyolojik mekanizmanın önemini destekliyor.
Uzmanlar, bu bulguların ilaçların yetişkinlerde güvenli olmadığını göstermediğini, ancak gebelik döneminde daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Çalışma, gebelikte ilaç reçetelerinin yeniden gözden geçirilmesi, alternatif tedavilerin geliştirilmesi ve hekimlerin bu konuda daha fazla bilgilendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
