BMJ dergisinde 8 Temmuz 2026’da yayımlanan, 262 randomize kontrollü çalışmayı ve 99.791 katılımcıyı kapsayan kapsamlı bir ağ meta-analizi, obezite tedavisinde kullanılan 19 farklı ilacın karşılaştırmalı etkilerini ortaya koydu. Araştırma, tirzepatid ve CagriSema gibi yeni nesil ilaçların önemli kilo kayıpları sağladığını, ancak bu faydaların daha fazla yan etki ve tedaviyi bırakma oranlarıyla birlikte geldiğini gösteriyor. Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise, kilo kaybına rağmen incelenen ilaçların hiçbirinin bir yıl sonunda yaşam kalitesinde klinik olarak anlamlı bir iyileşme sağlayamamış olması.
Comparative effects of drugs for adults with overweight or obesity: systematic review and network meta-analysis
Dünya genelinde 890 milyondan fazla yetişkini etkileyen ve yılda yaklaşık 4 milyon ölüme yol açan obezite için geliştirilen ilaçların karşılaştırmalı etkinlik ve güvenlik profilini inceleyen dev bir sistematik derleme ve ağ meta-analizi, BMJ dergisinde yayımlandı. Sichuan Üniversitesi West China Hastanesi’nden Sheyu Li ve ekibinin yürüttüğü, BMJ Rapid Recommendations girişimi kapsamında MAGIC Evidence Ecosystem Foundation ile ortaklaşa gerçekleştirilen çalışma, 12 Kasım 2025’e kadar taranan Medline, Embase ve Cochrane Library veritabanlarından derlenen 262 çalışmayı ve 19 farklı ilacı kapsıyor.
Kilo Kaybında En Etkili İlaçlar
Yaşam tarzı değişikliğiyle karşılaştırıldığında, bir yıl sonunda orta-yüksek kesinlikte kanıtlarla en fazla kilo kaybını sağlayan ilaçlar tirzepatid (yüzde -14,9) ve cagrilintid-semaglutid kombinasyonu CagriSema (yüzde -14,8) oldu. Bu ilaçları oral semaglutid (yüzde -10,9), orforglipron (yüzde -9,9), enjeksiyonla uygulanan semaglutid (yüzde -9,8) ve fentermin-topiramat (yüzde -8,1) izledi. Henüz düzenleyici onay sürecinde olan eknoglutid, mazdutid ve retatrutid gibi yeni ilaçların benzer ya da daha büyük kilo kayıpları (yüzde 13,1-14,6) sağlayabileceği belirtilse de, bu bulguların kanıt kesinliği çok düşük ile düşük arasında değerlendirildi.
Yan Etkiler ve Tedaviyi Bırakma
Araştırmaya göre daha fazla kilo kaybı sağlayan ilaçlar, genellikle daha yüksek yan etki ve tedaviyi bırakma oranlarıyla birlikte görüldü. Yan etkiler nedeniyle tedaviyi bırakma oranı en yüksek olan ilaçlar arasında orforglipron, naltrekson-bupropion, liraglutid, fentermin-topiramat, CagriSema ve oral semaglutid yer aldı (risk oranları 1,9 ile 4,2 arasında). Gastrointestinal yan etkiler en çok naltrekson-bupropion, oral semaglutid, orforglipron ve tirzepatid ile artış gösterdi (risk oranları 3,1 ile 4,2 arasında). Yorgunluk riski özellikle naltrekson-bupropion kullananlarda belirgin şekilde arttı; bu ilaçla bin kişide bir yıl içinde 331 fazladan yorgunluk vakası görüldü. Tirzepatid, yağ kütlesini en fazla azaltan ilaç olurken (yüzde 25,7), aynı zamanda kas kütlesinde de en büyük kaybı yarattı (yüzde 8,3).
Ölüm Riskini Azaltan Tek İlaç: Enjeksiyonla Semaglutid
Çalışmada dikkat çeken bulgulardan biri, tüm nedenlere bağlı ölüm riskini (risk oranı 0,81) ve kalp krizi riskini (risk oranı 0,72) azalttığı yüksek kesinlikte kanıtlarla gösterilen tek ilacın enjeksiyonla uygulanan semaglutid olması. Bu tahminler büyük ölçüde yüksek riskli hasta gruplarında yürütülen kardiyovasküler sonuç çalışmalarına dayanıyor. Enjeksiyonla semaglutid (risk oranı 0,43) ve tirzepatid (risk oranı 0,49) ayrıca kalp yetmezliği riskini de azalttı. Buna karşın hiçbir ilaç, böbrek yetmezliği riskinde ikna edici bir azalma sağlamadı.
Yaşam Kalitesinde Anlamlı İyileşme Yok
Araştırmanın en çarpıcı sonuçlarından biri, 45.663 katılımcıyı kapsayan 43 çalışmanın analiz edildiği yaşam kalitesi değerlendirmesinde ortaya çıktı. Fentermin-topiramat, oral semaglutid, tirzepatid, naltrekson-bupropion, CagriSema, enjeksiyonla semaglutid ve liraglutid gibi ilaçlar istatistiksel olarak anlamlı puan artışları gösterse de, bu artışların hiçbiri önceden belirlenen klinik olarak anlamlı eşiği (36 maddelik Kısa Form Anketi’nde 10 puanlık fark) aşmadı; tüm ortalama farklar 5 puanın altında kaldı. Bir başka deyişle, katılımcılar kilo verse de, yaşam kalitelerinde belirgin bir iyileşme yaşamadı.
Araştırmacılardan Uyarı: Tedavi Kesilince Kilo Geri Alınıyor
Çalışmanın tartışma bölümünde araştırmacılar, ilaç tedavisi kesildiğinde kilonun büyük ölçüde geri alındığına dikkat çekti. Daha önce yapılan 37 çalışmayı kapsayan bir sistematik derlemeye göre, tedavi durdurulduktan sonra katılımcılar ayda ortalama 0,4 kilogram geri almış ve yaklaşık 1,7 yıl içinde başlangıç kilolarına dönmüşler; bununla birlikte kardiyometabolik iyileşmeler de kayboldu. Araştırmacılar bu nedenle, birçok hasta için ilaç tedavisinin uzun süre devam ettirilmesi gerekebileceğini, bunun da güvenlik takibi, maliyet ve sağlık sistemi sürdürülebilirliği açısından önemli sonuçları olduğunu vurguladı.
Sonuç: Fayda-Zarar Dengesi Gözetilmeli
Araştırmacılar, obezite tedavisinde kararların bireyselleştirilmesi ve beklenen faydalar, zararlar, tedavi yükü, maliyet ve hasta tercihleri dikkate alınarak dengelenmesi gerektiğini belirtti. Yüksek maliyetlerin hastalar ve sağlık sistemleri için önemli bir engel oluşturduğunu ve bu nedenle tedavinin, kardiyovasküler veya böbrek komplikasyon riski yüksek olan, tedaviden en çok fayda görecek kişilere öncelik verilerek uygulanmasının önemli olduğunu ifade ettiler. Sonuç olarak araştırmacılar, maksimum kilo kaybı arayan hastalar için tirzepatid ve CagriSema’nın en yüksek olasılıkla büyük kilo kaybı sağladığını, ancak bu faydaların yan etkiler, tedavi yükü ve maliyetlerle dikkatle tartılması gerektiğini vurguladı.
