60 yılı aşkın süredir tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan metformin, etkili ve güvenilir bir ilaç olarak kabul ediliyor. Ancak bu ilacın tam olarak nasıl çalıştığına dair bilimsel merak devam ediyor. Yeni bir araştırma, metforminin yalnızca karaciğer ve bağırsaklar üzerinden değil, aynı zamanda beyin yoluyla da kan şekeri düzeylerini etkilediğini ortaya koyarak diyabet tedavisinde ezber bozan bir yaklaşım sunuyor.
Low-dose metformin requires brain Rap1 for its antidiabetic action
Metformin en sık reçete edilen antidiyabetik ilaçtır, ancak kesin etki mekanizması hala tartışmalıdır. Önceki çalışmalar metforminin hepatik glukoz çıkışını azaltarak ve bağırsak fonksiyonlarını değiştirerek periferik olarak etki ettiğini öne sürmüştür. Burada, küçük guanozin trifosfataz Ras-ilişkili protein 1 (Rap1) aracılığıyla bir sinirsel mekanizma bildiriyoruz.
Baylor College of Medicine ve uluslararası araştırmacılar tarafından yürütülen yeni bir çalışma, metforminin kan şekeri düşürücü etkilerinde beynin aktif bir rol oynadığını gösterdi. Science Advances dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, metforminin düşük dozlarda bile etkili olabilmesi, beynin ventromedial hipotalamus (VMH) bölgesindeki Rap1 adlı proteinin devre dışı bırakılmasına bağlı.
Araştırmacılar, genetik olarak VMH bölgesinde Rap1 proteini bulunmayan diyabetik farelerde metforminin etkisiz kaldığını gözlemledi. Buna karşılık, insülin ve GLP-1 agonistleri gibi diğer diyabet ilaçları bu farelerde etkili olmaya devam etti. Bu bulgu, metforminin etki mekanizmasında Rap1 proteininin kritik bir rol oynadığını doğruladı.
Daha da çarpıcı olanı, araştırmacılar metformini doğrudan farelerin beyinlerine enjekte ettiklerinde, oral dozların binlerce katı daha düşük miktarlarda bile kan şekeri seviyelerinde anlamlı bir düşüş gözlemledi. Bu durum, beynin metformine karşı yüksek duyarlılığını ortaya koydu.
VMH bölgesindeki SF1 nöronlarının metforminle aktive olduğu ve bu aktivasyonun yalnızca Rap1 proteini mevcutsa gerçekleştiği de tespit edildi. Bu nöronların elektriksel aktiviteleri incelendiğinde, metforminin doğrudan bu hücreleri etkilediği ve kan şekeri düzenlemesine katkı sağladığı görüldü.
Araştırmanın başyazarı Dr. Makoto Fukuda, “Metforminin yalnızca karaciğer veya bağırsaklarda değil, aynı zamanda beyinde de etkili olduğunu gösterdik. Bu bulgular, diyabet tedavisinde yeni ve daha hassas yaklaşımların önünü açabilir,” dedi.
Nihayet! Yeni Bulgular Işığında Metformin’in Kan Şekerini Düzenleme Mekanizması
