Bu haber, Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlanan Mendelyan randomizasyon ve meta-analiz çalışmasının bulgularına dayanır; çalışmada kolesterol düşüren ilaç hedeflerini taklit eden genetik varyantların demans riskiyle ilişkisi incelenmiştir.
Cholesterol-lowering drug targets reduce risk of dementia: Mendelian randomization and meta-analyses of 1 million individuals
Demans, şu anda dünya çapında 50 milyon insanı etkileyen yıkıcı bir nörodejeneratif hastalıktır. 1 Demansı tedavi etme ve önleme çabaları yıllardır devam etmesine rağmen, çok az ilerleme kaydedilmiştir. 1 Bununla birlikte, son araştırmalar demans ve aterosklerotik kardiyovasküler hastalık arasında ortak bir patogeneze işaret etmektedir. 2 Daha da önemlisi, düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterol, 3 trigliseritler, 4 ve yüksek yoğunluklu olmayan lipoprotein (HDL olmayan) kolesterol gibi kan lipitleri de dahil olmak üzere birkaç ortak değiştirilebilir risk faktörü öne sürülmüştür. 5 Bu risk faktörlerini demansa bağlayan biyolojik mekanizma, ateroskleroz ve dolayısıyla beyinde felç ve mikro enfarktüslerin gelişimi yoluyla olabilir. 2 Bu nedenle, aterosklerotik kardiyovasküler hastalığı tedavi etmeyi ve önlemeyi amaçlayan halihazırda mevcut ilaçların araştırılması, demans için yeni önleme stratejilerinin araştırılmasına yardımcı olabilir.
Sonuçlar , ister genetik ister tıbbi tedavi kaynaklı olsun , düşük kolesterole sahip olmanın demans riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir. Ancak çalışma, ilacın kendi etkisi hakkında kesin bir şey söylememektedir.
Araştırmacılar, kolesterol düzeylerini doğal olarak düşüren genetik varyantların demans riskini nasıl etkilediğini inceleyen kapsamlı bir analiz yaptı; çalışma Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayımlandı ve Mendelyan randomizasyon yöntemiyle ilaç hedeflerinin etkileri taklit edildiği için gözlemsel karışıklık faktörleri minimize edildiği belirtildi.
Çalışmaya İngiltere, Danimarka ve Finlandiya verilerini içeren yaklaşık bir milyonun üzerinde katılımcının dahil edildiği; veritabanları arasında UK Biobank, Copenhagen General Population Study, Copenhagen City Heart Study, FinnGen ve Global Lipids Genetics Consortium bulunduğu bildirildi.
Analizler, kan kolesterolünü bir milimol/litre düşüren etkiyle belirli ilaç hedefleri için demans riskinde belirgin azalma ilişkisinin gözlendiğini ortaya koydu; bazı hedeflerde bu hesaplamalara göre risk azalmasının yüzde 80’e kadar ulaşabildiği ifade edildi.
Araştırma ekibi, bu genetik bulguların düşük kolesterolün demans riskini azaltabileceğine işaret ettiğini vurguladı ancak çalışmanın genetik varyantların ilaç kullanımının etkisini doğrudan kanıtlamadığını; genetik yaklaşımla ilaç etkisinin taklit edildiği, bunun ilaçların klinikteki uzun dönem etkilerini kesin olarak kanıtlamadığı belirtildi.
Uzmanlar, demansın çoğunlukla ileri yaşlarda ortaya çıkması nedeniyle ilaçların uzun dönem etkilerini değerlendirecek randomize kontrollü çalışmaların gerekliliğine dikkat çekti; araştırmacılar 10–30 yıllık takip süreleri gibi uzun dönemli klinik denemelerin bir sonraki mantıklı adım olduğunu önerdi.
Çalışmada sunulan mekanizmalar hakkında araştırmacılar, yüksek kolesterolün ateroskleroz yoluyla vücut ve beyin damarlarında birikime neden olabileceğini ve küçük damar hastalığı veya kan pıhtısı oluşumu yoluyla demans riskini artırabileceğini öne sürdü ancak mekanizma kesinleşmemiş kabul edildi.
Sonuç olarak, genetik verilere dayanan bu büyük ölçekli çalışma kolesterol düşüren ilaç hedeflerinin demans riskini azaltma potansiyeline işaret ediyor; yine de, mevcut bulgular ilaç reçetelenmesi için doğrudan kanıt olarak yorumlanmamalı ve uzun dönem randomize çalışmalarla doğrulanana kadar klinik uygulama kararlarında temkinli olunmalı
