Yaşa bağlı makula dejenerasyonu nedeniyle merkezi görme yetisini kaybeden hastalar için umut verici bir gelişme yaşandı.
Bilim insanları, gözün arkasına yerleştirilen küçük bir biyonik çip (PRIMA) sayesinde, görme yetisini kaybeden hastalarda merkezi görmeyi geri kazandırmayı başardı.
İlk Kez Bu Kadar Geniş Kapsamlı Başarı
17 Avrupa hastanesinde yürütülen klinik araştırmada, PRIMA çipi 12 ay boyunca test edildi.
Toplam 32 hastadan 26’sı (%81), merkezi görme yetisinde anlamlı iyileşme gösterdi; hastaların büyük bir kısmı harfleri, kelimeleri ve hatta kitap sayfalarını okuyabildi.
Araştırmayı yöneten Pittsburgh Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Prof. José-Alain Sahel, “Görme kaybı yaşayan bu kadar çok hastada bu düzeyde iyileşme sağlanması tıp tarihinde bir ilk,” dedi.
Görme Kaybının En Yaygın Nedeni
Yaşa bağlı makula dejenerasyonu, dünya genelinde 5 milyondan fazla kişiyi etkileyen, geri döndürülemez görme kaybının başlıca nedeni.
Hastalığın ileri evresi olan coğrafi atrofi, retinadaki ışık algılayıcı hücrelerin (fotoreseptörlerin) ölmesiyle merkezi görme alanında kör noktalara yol açıyor.
Çevresel görme genellikle korunuyor, ancak hastalar okuma, yüz tanıma ve detaylı görme yetilerini kaybediyor.
PRIMA Nasıl Çalışıyor?
Sistemin iki ana bileşeni bulunuyor:
- İmplant: 2×2 milimetrelik, bir saç telinden daha ince, 378 fotovoltaik piksel içeren kablosuz bir silikon çip.
Bu çip, retinanın en fazla hasar gören kısmına yerleştiriliyor. - Gözlük: Görüntüleri yakalayarak 880 nanometre dalga boyundaki yakın kızılötesi ışığa çeviriyor ve implanta iletiyor.
İmplant, bu kızılötesi sinyalleri elektrik sinyallerine dönüştürerek beyne iletiyor; tıpkı sağlıklı bir gözün yaptığı gibi.
Sistem tamamen ışıkla çalıştığı için harici enerji kaynağına ihtiyaç duymuyor.
Stanford Üniversitesi’nden Prof. Daniel Palanker ve Almanya Bonn Üniversitesi’nden Prof. Frank Holz liderliğinde geliştirilen PRIMA, 15 yıllık araştırma ve mühendislik çalışmasının ürünü.
Hastaların Deneyimi
İngiltere Moorfields Göz Hastanesi’nde tedavi gören Sheila Irvine, ameliyat sonrası yaşadığı değişimi şöyle anlatıyor:
“İmplant öncesi gözümde siyah lekeler vardı. Kitap okumayı çok özlemiştim.
Ameliyat ağrısız geçti ama en heyecan verici an, ilk kez bir harf gördüğüm andı.
Tekrar okumayı öğrenmek zor ama her gün biraz daha ilerliyorum.”
Güvenli ve Geliştirilebilir Bir Teknoloji
Katılımcıların 19’unda geçici yan etkiler görülse de hepsi kısa sürede düzeldi.
En önemlisi, çevresel görme tüm hastalarda korundu.
Şu anda yalnızca siyah-beyaz görüntü sağlayan PRIMA’nın, yakında gri tonlamalı ve daha yüksek çözünürlüklü versiyonları geliştiriliyor.
Prof. Palanker, “Hastalarımızın ilk isteği okumak, ikinci isteği ise yüz tanımak.
Bunu başarmak için çözünürlüğü artırılmış yeni nesil çipler üzerinde çalışıyoruz,” dedi.
Gelecek Umut Veriyor
PRIMA sistemi, sadece makula dejenerasyonu değil, retina hasarıyla görme kaybı yaşayan farklı hasta grupları için de umut vadediyor.
Bilim dünyası, bu teknolojinin ilerleyen yıllarda “biyonik görme protezi” olarak yaygın şekilde kullanılabileceğini öngörüyor.
Çalışmanın sonuçları New England Journal of Medicine (NEJM) dergisinde yayımlandı.
Subretinal Photovoltaic Implant to Restore Vision in Geographic Atrophy Due to AMD
Geographic atrophy due to age-related macular degeneration (AMD) is the leading cause of irreversible blindness and affects more than 5 million persons worldwide. No therapies to restore vision in such persons currently exist. The photovoltaic retina implant microarray (PRIMA) system combines a subretinal photovoltaic implant and glasses that project near-infrared light to the implant in order to restore sight to areas of central retinal atrophy.
