Yalnızca Yüksek Riskli Gruplara Aşı Onayı!
20 Mayıs 2025 tarihinde ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), COVID-19 aşısı konusunda yeni bir strateji duyurdu. Artık yalnızca 65 yaş ve üzeri bireyler ile ciddi hastalık riski taşıyan kişiler yeni COVID-19 aşısı için uygun kabul edilecek.
Older adults will continue to receive yearly COVID-19 shots, but lower-risk groups will not, says the FDA.
Kimler Aşı Olabilecek?
Yeni çerçeveye göre, aşağıdaki gruplar aşı olmaya hak kazanıyor:
- 65 yaş ve üzeri bireyler
- Astım, kanser, diyabet, kalp hastalığı, kronik böbrek hastalığı gibi tıbbi durumları olanlar
- Gebeler
- Fiziksel olarak hareketsiz bireyler (belirsiz bir tanım olsa da risk grubuna dahil edildi)
Ancak sağlıklı genç yetişkinler ve çocuklar bu sonbaharda aşıya erişemeyebilir. Bu gruplar için aşının faydasını gösteren klinik çalışmalar istenecek.
FDA Neden Bu Yolu Seçti?
FDA, genel aşılama önerisinden uzaklaşıp risk temelli bir yaklaşımı benimsiyor. Kararın gerekçeleri arasında şunlar yer alıyor:
- Güçlendirici aşıların alımının düşmesi
- Sağlıklı bireylerde tekrar dozların etkisine dair yeterli kanıt olmaması
- Doğal bağışıklığın toplumda yaygın hale gelmesi
FDA yetkilileri, Kanada, Avustralya ve bazı Avrupa ülkelerinin benzer kısıtlayıcı yaklaşımlarını örnek aldıklarını belirtiyor.
Karar Tartışmalı mı?
Bu politika, Haziran 2025’te toplanacak olan CDC’ye bağlı Aşılama Uygulamaları Danışma Komitesi’nin yaklaşımıyla örtüşse de, bazı uzmanlar kararı eleştiriyor. Özellikle:
- Düşük riskli bireylerin isteğe bağlı aşı olmasının zorlaşacağı
- Aşıya olan kamu güveninin daha da zedelenebileceği
- Aşıya erişimdeki engellerin, bağışıklık oranlarını olumsuz etkileyebileceği
- gibi kaygılar dile getiriliyor.
Neden Yeni Klinik Deneyler Talep Ediliyor?
FDA, düşük riskli gruplarda aşıların etkinliğini belirlemek için daha fazla veri gerektiğini savunuyor. Bu nedenle, aşı üreticilerinden büyük çaplı, randomize klinik deneyler talep ediyor. Bu çalışmalar:
- Semptomatik enfeksiyonları
- Hastaneye yatış ve ölüm oranlarını
ölçmeyi hedefleyecek. Ancak bu tür çalışmalar zaman alıcı ve maliyetli olup, aşının genel erişimini geciktirebilir.
Çocuklar Ne Olacak?
Yeni düzenlemeyle birlikte:
- Yüksek riskli sağlık durumları olan 6 ay ve üzeri çocuklar aşı olabilecek.
- Sağlıklı çocuklar için ise daha fazla veri gelene kadar rutin aşılama önerilmiyor.
Eksik Kalan Grup: Bakıcılar ve Yakın Çevre
Yeni çerçevede dikkat çeken bir eksiklik, yüksek riskli bireylerle sürekli temas halinde olan bakıcılar ve ev halkının aşı önceliğinde yer almaması. Bu durum, risk altındaki bireyleri korumasız bırakabilir.
