2017 yılında yayınlanan, enfeksiyöz ishalin yönetimine ilişkin Amerikan Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (IDSA) onaylı kılavuzların yayınlanmasından bu yana hastalığın yükünün hem bireysel hem de toplumsal etkisini dikkate alarak yine IDSA tarafından 25 Aralık 2025’te geniş bir özeti yayınlanan Son Durum Değerlendirmesi: Enfeksiyöz İshal (State-of-the-Art Review: Infectious Diarrhea) kılavuzunun Türkçe özetine buraya tıklayarak erişebilirsiniz.
Ayrıca IDSA State-of-the-Art Review: Infectious Diarrhea metnine erişim için lütfen buraya tıklayınız.
Saygılarımızla, TÜRKİYE EKMUD
Executive Summary: State-of-the-Art Review: Infectious Diarrhea
Bu son teknoloji incelemesi, enfeksiyon hastalıkları, gastroenteroloji, mikrobiyoloji ve farmakoloji uzmanlarının bakış açılarından, hem enfeksiyonlu hem de enfeksiyon dışı etiyolojileri dikkate alarak, ishal olan kişilerin bakımına yönelik çok disiplinli bir yaklaşımı açıklamaktadır.
Bilinen veya şüphelenilen bulaşıcı ishal vakalarında karşılaşılan tanısal zorluklar arasında, tanı testinin ne zaman yapılacağına, hangi yöntemin seçileceğine, hem moleküler hem de moleküler olmayan tanı yöntemlerinin sonuçlarının nasıl yorumlanacağına, tanı yöntemlerinin bulaşıcı ve bulaşıcı olmayan etiyolojileri ayırt etmedeki faydasına ve moleküler tabanlı tanı yöntemlerinin yaygın kullanımının gözetim ve antimikrobiyal direnç fenotipleri üzerindeki etkisine karar vermek yer almaktadır.
Yönetim zorlukları arasında, antimikrobiyal ilaçların gerekli olduğu durumları, faydalı olmayacağı durumlardan ayırt etmek ve görüntüleme gibi farmakolojik olmayan müdahalelerin faydalı olabileceği durumları belirlemek yer almaktadır.
Tedavi zorlukları arasında, özellikle duyarlılık verilerinin mevcut olmadığı durumlarda antimikrobiyal ilaç seçimi, antimikrobiyal tedavi süresi, antimikrobiyal yan etkilerin yönetimi, özellikle Clostridioides difficile enfeksiyonu gibi bulaşıcı ishalin tedavisinde probiyotikler ve fekal mikrobiyota transplantasyonu gibi canlı biyoterapötik ürünler de dahil olmak üzere biyoterapötiklerin değerlendirilmesi yer almaktadır .
İshal tanısı ve tedavisi, klinisyenin hastanın öyküsünü, maruz kaldığı etkenleri, bağışıklık durumunu ve semptomlarının sunumunu sentezlemesini gerektirir. İshal olan bir hastanın tedavisindeki temel amaç, dehidratasyon ve yetersiz beslenmeyle ilişkili morbidite ve mortaliteyi önlemek için sıvı ve elektrolit dengesini korumaktır. İkinci bir amaç ise ishal ile ilişkili rahatsızlığı ortadan kaldırarak işlevsel bir yaşam tarzını kolaylaştırmaktır. Bazı durumlarda ilk tedavi kesin sonuç verirken, diğerlerinde enfeksiyon sonrası semptomlar çok yönlü bir yaklaşım gerektirebilir. Bireysel bir hastaya etkili bir şekilde bakım sağlamak için, hem hasta hem de klinisyenin bakım hedefleri konusunda aynı doğrultuda olmasını sağlayacak şekilde ortak karar alma sürecini dahil etmek esastır. Ayrıca, tedavi planlarının hastaların ve ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamaya devam etmesini sağlamak için hedeflerin sık sık yeniden değerlendirilmesi de önemlidir. Bu, özellikle dinamik olan kronik veya tekrarlayan semptomları olan hastaların bakımında önemlidir.
Bulaşıcı ishalin tanı ve yönetimine yönelik gelecekteki yönelimler şu fırsatları içermektedir:
Kolonizasyon ile klinik olarak önemli enfeksiyonu ayırt edebilen tanı yöntemleri ve biyobelirteçler daha da geliştirilmelidir.
Enfeksiyonlu, enfeksiyon sonrası ve enfeksiyon dışı ishal vakalarının yönetiminde canlı biyoterapötik ürünlerin ve fekal mikrobiyota transplantasyonunun rolünü daha derinlemesine anlayın.
Bulaşıcı ishal ile ilgili tanı ve tedaviye, bundan fayda görebilecek herkesin erişimini kolaylaştırmak.
