Shigella bakterisi tarihsel olarak esas olarak gıda, su yoluyla ve çocuk kreşlerinde yayılmasıyla bilinirken, 2000’li yıllardan bu yana cinsel temasla bulaşan bir enfeksiyon olarak da yayılım göstermektedir. ABD ve İngiltere’de son veriler, antibiyotiklere karşı aşırı direnç (XDR) geliştiren bu bakterinin standart tedavileri giderek imkansız hale getirdiğini ve farklı bir halk sağlığı tehdidi olarak ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Bağırsak enfeksiyonuna, kanlı veya uzun süreli ishale ve ciddi dehidrasyona yol açabilen Shigella bakterisi, gıda ve su kaynaklı geleneksel bulaşma yollarının ötesinde gay, biseksüel ve erkeklerle cinsel ilişkiye giren diğer erkekler (GBMSM) arasında cinsel yolla da bulaşmaktadır. ABD’de her yıl yaklaşık 450.000 kişi şigelloza yakalanmaktadır. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) analizine göre, 2011-2015 yılları arasında %0 olan aşırı derecede ilaca dirençli (XDR) Shigella izolatlarının oranı 2023 yılında %8,5’e yükselmiştir. UCLA hastanesindeki uzmanlar, 2022 yılı boyunca sadece tek bir vaka görülürken günümüzde ayda yaklaşık bir XDR Shigella vakası tespit edildiğini belirtmektedir.
İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA) verilerine göre, ülkede laboratuvar onaylı Shigella vakalarında keskin bir artış yaşanmış; 2023’te 2052, 2024’te 2318 olan vaka sayısı 2025’te 2560’a ulaşmıştır. 2025 yılında UKHSA tarafından test edilen Shigella sonnei örneklerinin %86’sı ve Shigella flexneri örneklerinin %94’ü antibiyotik direnci göstermiştir. Cambridge Üniversitesi araştırmacılarının İngiltere’deki vakalar üzerinde yaptığı analizde, cinsel yolla bulaşan Shigella türlerinin seyahat veya gıda gibi geleneksel yollarla bulaşan türlere kıyasla %15 daha hızlı yayıldığı ve cinsel yolla bulaşan türlerin %70’inin klinik olarak önemli en az bir antibiyotiğe dirençli olduğu saptanmıştır. Ayrıca seftriakson, azitromisin ve siprofloksasin gibi üç ana antibiyotiğe birden direnç kazanan vakalar tespit edilmiştir.
Cambridge Üniversitesi’nden araştırmanın kıdemli yazarı Kate Baker, bunun tek bir ishal türü olmadığını, kullanılan ilaçlara hızla direnç kazanan birbiriyle örtüşen birden fazla varyantın ortaya çıktığını ve cinsel yolla bulaşan Shigella vakalarının seyahat kaynaklı olanlardan farklı bir tedavi gerektirdiğini vurgulamıştır. Direnç artışının arkasındaki nedenlerden birinin, gonore (bel soğukluğu) gibi diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların tedavisinde kullanılan antibiyotiklerin “bayan yan direnç” (bystander resistance) oluşturması olduğu değerlendirilmektedir. Uzmanlar, el yıkama ve gıda hijyeni gibi geleneksel önlemlerin cinsel bulaşmada etkili olamayacağını, ishal semptomları varken veya iyileşmeden sonraki 2 hafta boyunca cinsel ilişkiden kaçınılması gerektiğini, hekimlerin hastalardan cinsel geçmiş bilgisi alarak uygun test ve taramaları yönlendirmesi gerektiğini bildirmektedir.
WinAlly.com; Tıp, Sağlık, Eczacılık ve İlaç Sektörü profesyonellerine yönelik kamu yararına sektörel bilgi, haber ve içerik sunmaktadır. Sitemizde yer alan içerikler kesinlikle tıbbi teşhis, tedavi veya doktor tavsiyesi yerine geçmez. Doğabilecek olası hukuki, klinik veya idari problemlerden WinAlly.com sorumlu tutulamaz. Tıbbi konularda lütfen bir hekime başvurunuz
