Dünya pnömoni (zatürre) günü, 12 Kasım 2009 yılından bu yana pnömoni farkındalığını artırmak, koruyucu önlemlere dikkat çekmek ve önlenebilir ölümlerin önüne geçmek amacıyla anılmaktadır.
Pnömoni, akciğer dokusunun mikroorganizmalara bağlı iltihabıdır. Bakteri, virüs, mantar gibi farklı mikroorganizmalara bağlı ortaya çıkabilir.
Aşılama, sağlık hizmetlerine erişimde artış, hastalıkla ilgili farkındalığın artması, antibiyotik tedavilerindeki gelişmeler ve dünya genelinde yapılan kampanyalar ile yıllar içinde pnömoniye bağlı ölümler azalmıştır.
Ancak Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 2021 verilerine göre alt solunum yolu enfeksiyonları en sık ölüm nedenleri arasında beşinci sırada yer almaktadır. Düşük gelirli ülkelerde ise alt solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı ölümler, birinci sırada yer almaktadır. 2020 yılında başlayan ve milyonlarca insanın ölümüne neden olan COVID-19 enfeksiyonu ise aynı yıl ölüm nedenleri arasında ikinci sırada yer almaktadır. COVID-19’a bağlı ölümlerin de çok büyük kısmı virüsün sebep olduğu alt solunum yolu enfeksiyonuna bağlıdır. 1-3
Özellikle 5 yaş altı çocuklarda, 65 yaş üstü erişkinlerde, kronik hastalığı olanlarda, yeterli beslenemeyen, hijyen koşulları yetersiz ve sağlık hizmetine ulaşamayan düşük gelirliler ve göçmenlerde pnömoni gelişim riski artmaktadır.
Aşılamanın yaygınlaştırılması, riskli grupların korunması, hijyen ve havalandırmanın sağlanması gibi basit önlemlerle hastalığın ortaya çıkışı önlenebilir. Böylelikle ölüm ve iş gücü kaybı azaltılabilir.
Türk Toraks Derneği olarak riskli gruplarda pnömoniden korunmak için pnömokok aşılarının uygulanmasını öneriyoruz.
Türk Toraks Derneği
- https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/the-top-10-causes-of-death
- The World Bank. World Bank Country and Lending Groups. https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world- bankcountry-and-lending-groups
- IHME, Global Burden of Disease (2024) – with minor processing by Our World in Data. “Age-standardized deaths from lower respiratory infections per 100,000 people” [dataset]. IHME, Global Burden of Disease, “Global Burden of Disease – Deaths and DALYs”
