Şekersiz aromalı içecekler tatlı olarak algılanabilir!
Karolinska Institutetli araştırmacılar, Nature Communications’da yayımlanan çalışmada, retronazal kokuların insan insulasında tat korteksindeki sinir kodunu gerçek tatlar gibi tetiklediğini ortaya koydu.
Yediğimiz veya içtiğimiz besinler yalnızca tat reseptörlerimizi değil, ağız boşluğundan buruna ulaşan aromaları da içeriyor. Karolinska Institutet ekibi, bu retronazal kokuların, tadın algılandığı insula bölgesini gerçek tat deneyimi gibi erken evrede aktive ettiğini gösterdi.
Çalışmada 25 sağlıklı yetişkin önce tat ve koku birlikte sunularak tatlanabileceği öğrenilen “tat profilleri”yle tanıştırıldı. Ardından iki oturumlu fMRI deneylerinde katılımcılara kokusuz tat veya tatsız aroma verildi. Araştırmacılar, tat korteksindeki beyin aktivitesi desenlerini sınıflandırmak üzere bir algoritma eğitti ve yalnızca aroma sunulduğunda bile tat paternlerinin yeniden tanınabildiğini kanıtladı.
Elde edilen sonuçlar, tat olarak algılanan aromaların, gerçek tatlar kadar insuladaki aynı bölgeleri aktive ettiğini ve benzer aktivasyon desenleri oluşturduğunu ortaya koydu. Bu örtüşme, duyusal izlenimlerin birleştirildiği alt bölümlerde özellikle belirgindi. “Beyin tat ve kokuyu ayrı işlemez; lezzet deneyimini tat korteksinde ortak bir kodla birleştirir,” diyor Janina Seubert.
Bu mekanizma, şeker içermeyen aromalı içeceklerin tatlı algısını açıklıyor ve kokularla tatlar arasındaki kuvvetli etkileşimin, yiyecekten alınan haz duygusunu, iştahı ve potansiyel aşırı yeme eğilimini nasıl şekillendirdiğine ışık tutuyor. Bulgular, tat tercihleri ve beslenme alışkanlıklarının oluşumunda koku sinyallerinin rolünü vurguluyor.
Araştırmacılar bir sonraki adımda, dış ortam kokularının (ortonnazal aromalar) benzer bir sinir kodu oluşturup oluşturmadığını incelemeyi planlıyor. “Marketin peynir reyonundan tatlı atıştırmalıklara geçerken tat korteksindeki aktivasyonun tuzlu profilden tatlı profile kayıp kaymadığını görmek istiyoruz,” diyor Putu Agus Khorisantono. Böyle bir etki, günlük yiyecek tercihlerini doğrudan etkileyebilir.
Bu önemli bulgu, Putu Agus Khorisantono ve meslektaşlarının Nature Communications’da yayımlanan orijinal makalesinde detaylandırıldı (DOI: 10.1038/s41467-025-63803-6).
Nöroanatomi, Kranial Sinir 1 (Koku Alma)
