Avustralya’da iklim değişikliğinin en tehlikeli etkilerinden biri olan aşırı sıcaklıklar, yalnızca fiziksel sağlık sorunlarına yol açmakla kalmıyor; aynı zamanda ruh sağlığı üzerinde de ciddi etkiler yaratıyor. Yeni bir araştırma, artan sıcaklıkların yaşam ve çalışma koşullarını zorlaştırdığını ve bu durumun zihinsel ve davranışsal bozuklukların (MBD) yükünü artırabileceğini gösteriyor.
Zihinsel ve Davranışsal Bozukluklar Artıyor
MBD’ler, anksiyete, depresyon, bipolar bozukluk, şizofreni ve madde kullanımı gibi birçok farklı ruhsal problemi kapsıyor. Araştırmalar, küresel ısınmanın 2100 yılına kadar 3°C’nin altında kalması durumunda bile, bu bozuklukların yükünün 2030’larda %11, 2050’lerde ise %27,5 oranında artabileceğini ortaya koyuyor. Ancak iklim krizi daha da şiddetlenirse, bu artış 2050’ye kadar %49’a ulaşabilir.
Adelaide Üniversitesi’nden çevre sağlığı uzmanı Peng Bi, “İklim değişikliğinin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri artık dünya genelinde kabul görüyor. Harekete geçilmezse, bu durum daha da kötüleşecek” diyor.
Gençler Daha Fazla Risk Altında
Bi’ye göre, hafif kaygıdan şizofreni gibi ciddi rahatsızlıklara kadar pek çok sorunun sıcaklıkla birlikte arttığı gözleniyor. Özellikle gençler, bu tür sorunlarla erken yaşlarda karşılaştıkları için, iklim krizinin etkilerine karşı daha savunmasız bir grup oluşturuyor.
Veriler Ne Diyor?
Araştırma, 2003-2018 yılları arasında Avustralya’nın tüm eyalet ve bölgelerinden toplanan sağlık verilerine dayanıyor. Bulgulara göre, yüksek sıcaklık dönemlerinde MBD ile ilişkili hastane yatışları ve acil servis başvuruları önemli ölçüde artıyor. Örneğin, 2008 yılında Adelaide’i etkileyen 15 günlük sıcak hava dalgası sırasında, çocuklarda MBD’ye bağlı yatışlar %64, 75 yaş üzerindeki bireylerde ise %10 oranında yükselmişti.
Sıcaklık Ruh Sağlığını Nasıl Etkiliyor?
Bilim insanları, aşırı sıcaklıkların merkezi sinir sistemine giden oksijen miktarını etkileyebileceğini düşünüyor. Ayrıca, yüksek sıcaklıklar uyku düzenlerini bozabilir, stres tepkilerini artırabilir — tümü ruh sağlığını etkileyen önemli faktörlerdir.
Geleceğe Dair Endişeler
Bugün, 16-85 yaş arası Avustralyalıların yaklaşık %44’ü hayatlarının bir döneminde MBD yaşamış durumda. Bu, 8,6 milyon kişiye karşılık geliyor. Mevcut küresel ısınma eğilimi devam ederse, ısıyla bağlantılı hastane yatışlarının oranı 2050’ye kadar %1,8’den %2,8’e çıkabilir. Bu artış, yalnızca nüfus artışına veya yaşlanmaya değil, iklim değişikliğinin doğrudan etkilerine bağlanıyor.
İlginç şekilde, yaşlı bireylerin gençlere göre sıcak hava dalgalarına karşı daha savunmasız olmadığı görülüyor. Hatta bazı veriler, gençlerin ölüm riskinin daha yüksek olabileceğini ortaya koyuyor. Bunun nedeni olarak, gençlerin sıcak koşullarda daha fazla dışarıda bulunmaları ve yeterli önlemleri almamaları gösteriliyor.
Çözüm Önerileri
Halk sağlığı araştırmacısı Jingwen Liu ve ekibi, gençlerde erken başlayan MBD vakalarının ve iklim krizinin yaratacağı zihinsel yükün dikkate alınması gerektiğini vurguluyor. Liu, “Dayanıklılığı artırmak şart. Bu, sıcaklığın zihinsel sağlığı nasıl etkilediğini daha iyi anlamayı ve halk sağlığı profesyonellerinin toplumu koruyacak bilgi ve araçlara sahip olmasını gerektiriyor,” diyor.
Increasing burden of poor mental health attributable to high temperature in Australia
High-temperature exposure has important implications for mental and behavioural disorders (MBDs), which could lead to increased risks under climate change. However, knowledge gaps exist in quantifying the attributable burden.
Here we assessed the burden of MBDs attributable to temperatures above the location-specific thresholds from 2003 to 2018 using disability-adjusted life years and projected future burdens under the climate scenarios representative concentration pathways RCP 4.5 and 8.5 across Australia, considering various climatic, demographic and adaptation scenarios.
