Ruh sağlığı bozuklukları, dünya çapında hızla artan vaka sayılarıyla toplumların en büyük sağlık yüklerinden biri haline geldi. Lancet’te yayımlanan kapsamlı analiz, hem pandemi sonrası stresin hem de uzun vadeli yapısal sorunların bu yükselişte belirleyici olduğunu ortaya koyuyor. Bu bulgular, sağlık sistemlerinin önceliklerini yeniden şekillendirmesi gerektiğini güçlü biçimde hatırlatıyor.
Updated trends in the global prevalence and burden of mental disorders, 1990–2023: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2023
Yeni yayımlanan Küresel Hastalık Yükü 2023 analizine göre, ruh sağlığı bozuklukları artık dünya çapında engelliliğin önde gelen nedeni konumunda. Araştırma, 1990’dan bu yana vaka sayısının neredeyse iki katına çıkarak 2023’te 1,2 milyara ulaştığını ortaya koyuyor.
- Depresyon ve anksiyete vakaları pandemi sonrası keskin bir artış gösterdi.
- Majör depresif bozukluk oranları 2019’dan bu yana %24 yükseldi.
- Anksiyete bozuklukları ise %47’den fazla arttı.
- Ruh sağlığı yükü özellikle 15-19 yaş arası gençlerde zirveye ulaşıyor. Bu dönem, eğitim, iş ve sosyal ilişkiler açısından kritik bir gelişim evresi olduğundan, bozuklukların uzun vadeli etkileri daha da ağırlaşıyor.
- Kadınlar orantısız biçimde daha fazla etkileniyor. Araştırmacılar, bunun nedenlerini bakım yükü, toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri ve daha yüksek oranda şiddet/istismar deneyimleriyle ilişkilendiriyor.
- Uzmanlar, bu krizin çözümü için ruh sağlığı hizmetlerine daha fazla yatırım yapılması, tedaviye erişimin genişletilmesi ve risk altındaki gruplara özel destek sağlanması gerektiğini vurguluyor.
Çalışmanın ilk yazarı Queensland Ruh Sağlığı Araştırma Merkezi’nden Damian Santomauro, artışın hem pandemi kaynaklı stresin kalıcı etkilerini hem de yoksulluk, güvensizlik, şiddet ve sosyal bağların zayıflaması gibi uzun vadeli faktörleri yansıttığını belirtiyor.
