1999–2022 yılları arasında ABD’de 63,5 milyon ölüm kaydedildi. Araştırmalar, bu ölümlerin yaklaşık 12,7 milyonunun diğer yüksek gelirli ülkelerdeki oranlarla karşılaştırıldığında “fazladan” gerçekleştiğini ortaya koyuyor. Kalp-damar hastalıkları, diyabet ve böbrek sorunları gibi metabolik hastalıklar ile ilaç ve alkol kaynaklı ölümler, ABD’nin yaşam beklentisini düşüren başlıca etkenler. COVID-19 pandemisi ise bu tabloyu daha da ağırlaştırdı.
Causes of Excess Deaths in the US Compared With Other High-Income Countries
Boston Üniversitesi ve Harvard araştırmacılarının yürüttüğü çalışmaya göre:
- Kalp-damar hastalıkları (kalp krizi, hipertansiyon, felç) her yıl en fazla “fazladan ölüm” nedeni oldu. 2022’de ABD’de bu hastalıklardan ölüm oranı diğer ülkelerden %63 daha yüksek gerçekleşti.
- Metabolik hastalıklar (diyabet, böbrek yetmezliği) 2010’dan sonra hızla arttı ve 2022’de tüm fazladan ölümlerin %13’ünü oluşturdu.
- İlaç zehirlenmeleri, alkol ve intihar kaynaklı ölümler (“deaths of despair”) özellikle gençlerde ve erkeklerde öne çıktı. 2022’de bu nedenler toplam fazladan ölümlerin %24’ünü oluşturdu. ABD’de ilaç zehirlenmelerinden ölüm oranı diğer ülkelere göre 7,5 kat daha yüksek.
- Alzheimer ve demans gibi sinir sistemi hastalıkları, 85 yaş üstünde en büyük ölüm nedeni olarak öne çıktı.
- COVID-19 2020–2021’de fazladan ölümlerin yaklaşık %20’sini oluşturdu, ancak aynı dönemde kalp-damar ve metabolik hastalıklar ile ilaç kaynaklı ölümler de keskin şekilde arttı.
Araştırmacılar, ABD’nin gelişmiş tıbbi teknolojiye sahip olmasına rağmen sağlık ve sosyal politikalarının yetersizliği nedeniyle bu tabloyla karşı karşıya olduğunu vurguluyor. Özellikle obezite, opioid krizi ve sosyal eşitsizlikler ölüm oranlarını yükselten temel faktörler arasında gösteriliyor.
