Aşılama sayesinde 2000 yılından bu yana ABD’de sürekli bulaşan bir hastalık olarak “elimine edilmiş” sayılan kızamık, bu statüyü kaybetti. CNN’in aktardığına göre Pan Amerikan Sağlık Örgütü (PAHO) direktörüne rapor veren bağımsız uzmanlar komisyonu, ABD’nin artık kızamığı eliminasyon etmiş ülke olarak nitelendirilemeyeceğine karar verdi. Karar, yıllardır düşen aşılama oranları ve artan vaka sayıları nedeniyle geniş çevrelerce bekleniyordu. Haber, CNN’in 13 Kasım 2026 tarihli haberi ile ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) 13 Kasım 2026’da güncellenen kızamık verilerine dayanmaktadır.
Karar Nasıl Duyuruldu?
CNN’e konuşan, sürece yakın bir kaynağa göre PAHO direktörüne rapor veren bağımsız uzmanlar komisyonu, ABD’nin kızamığı artık eliminasyon etmiş sayılamayacağı sonucuna vardı. Haberi ilk olarak The Wall Street Journal duyurdu.
Kızamık, aşılamanın yaygınlığı sayesinde 2000 yılından bu yana ABD’de sürekli bulaşan bir hastalık olarak “elimine edilmiş” kabul ediliyordu. CNN, kararı ülkenin halk sağlığı politikası açısından “kara bir leke” olarak niteliyor.
Endemik Kabul Kriteri Nedir?
Kızamık eliminasyon statüsünü belirleyen uluslararası komite, aynı suşun neden olduğu enfeksiyonların aynı ülke içinde en az bir yıl boyunca kişiden kişiye geçmesi durumunda hastalığı endemik, yani düzenli olarak görülen bir hastalık olarak kabul ediyor. Bunu belirlemek için hastalardan alınan virüs örneklerinin genetik kodlarına bakılıyor. Virüs her kopyalandığında genetik kodunda küçük değişiklikler oluşuyor. Bir salgındaki farklı virüslerin genomları incelenerek enfeksiyonların birbiriyle ne kadar ilişkili olduğu ve aynı bulaşma zincirinin parçası olup olmadığı anlaşılabiliyor.
Utah Verileri Öne Çıktı
Utah halk sağlığı laboratuvarındaki bilim insanları Ağustos ayında bir ön baskı (preprint) çalışma yayımladı. Çalışmaya göre aynı kızamık suşu eyalette bir yıldan uzun süredir dolaşıyordu ve eyaletteki vakaların %95’inden fazlasını oluşturuyordu. Suş eyaletin güneybatısından orta kesimlerine yayılarak Haziran 2025 ile Haziran 2026 arasında 600’den fazla vakaya yol açtı. Güney Karolina, Pennsylvania, Wisconsin ve New York’ta ise başka eyaletlerle birlikte uzun süren salgınlar yaşandı.
Komitenin kararında hangi verilere dayandığı belli değil. Saskatchewan Üniversitesi’nden viroloji uzmanı ve Vaccine dergisi baş editörü Dr. Angela Rassmussen’e göre karar zor değildi. Rassmussen, yalnızca Utah verilerinin bile bu sonuca varmak için yeterli olacağını söyledi.
Rakamlarla 2026: Üç Büyük Başlık
CDC’nin 13 Kasım 2026’da güncellenen verilerine göre 12 Kasım itibarıyla ABD’de 2026’da 5.412 doğrulanmış kızamık vakası bildirildi. Vakaların 5.394’ü 47 yargı bölgesinden, 18’i ise ülkeyi ziyaret eden yabancılardan geldi.
- Salgınlar: 2026’da 43 yeni salgın bildirildi. Vakaların %96’sı (5.216) salgınlarla ilişkili. Bunların 3.831’i 2026’da, 1.385’i 2025’te başlayan salgınlardan kaynaklanıyor. CDC salgını, 3 veya daha fazla ilişkili vaka olarak tanımlıyor.
- Karşılaştırma: CDC verilerine göre 2025’in tamamında 2.289 vaka (48 salgın), 2024’te 285 vaka (16 salgın), 2023’te ise 59 vaka bildirilmişti. CNN, bu yılki vaka sayısının 1991’den bu yana en yüksek düzey olduğunu belirtiyor.
- Aşı durumu ve hastaneye yatış: CNN’e göre bu yılki vakaların neredeyse tamamı kızamık, kabakulak ve kızamıkçık (KKK) aşısı olmayan ya da aşı durumu bilinmeyen kişilerde görüldü. CDC verilerine atıfta bulunan CNN, vakaların yaklaşık dokuzda birinde hastaneye yatış gerektiğini aktarıyor.
- Ölümler: CNN, eyalet raporlarına göre kızamığa yakalandıktan sonra en az 10 kişinin hayatını kaybettiğini yazıyor. CDC sayfasında ise 2026 için 6 ölüm yer alıyor. CDC, bu sayının değişebileceğini ve bilgiler geldikçe güncelleneceğini belirtiyor. CDC ayrıca ölümlerin standart tanımı için Eyalet ve Bölge Epidemiyologları Konseyi (CSTE) ile çalışıyor.
Aşılama Oranlarında Düşüş
CDC’ye göre ABD’de anaokulu çocuklarında KKK aşısı kapsaması 2019-2020 öğretim yılındaki %95,2’den 2025-2026’da %92,4’e geriledi. Bu durum, 2025-2026 döneminde yaklaşık 280.000 anaokulu çocuğunu risk altında bıraktı. CDC, bir toplulukta aşılama oranı %95’in üzerinde olduğunda çoğu kişinin toplum bağışıklığıyla korunduğunu belirtiyor. Yerel düzeyde aşı oranları ciddi farklılıklar gösterebiliyor ve aşısız kişilerin oluşturduğu kümeler, genel oranı yüksek eyaletlerde bile bulunabiliyor.
CDC, artan kızamık hareketliliğinin nedenleri arasında anaokulu çocuklarında düşen KKK kapsamasını ve küresel kızamık aktivitesindeki artışı gösteriyor. Küresel artış, yurt dışında enfekte olan aşısız bir kişinin ABD’ye dönme ihtimalini yükseltiyor.
CNN’e göre 2000’den bu yana ülkede her yıl bazı salgınlar yaşandı. Bunları hasta gezginlerin getirdiği virüs başlatıyordu. Yüksek aşılama oranlarının sağladığı toplum koruması sayesinde bu salgınlar genellikle küçük ve kısa sürüyordu. 2025 ve 2026’da ise virüs, aşısız daha fazla aile ve topluluk buldu. CNN, bazı Trump yönetimi üyelerinin, Başkan Donald Trump dahil, kızamığı önleyen aşıların güvenliği ve etkinliği konusunda şüphe uyandırdığını da aktarıyor.
Uzmanlardan Değerlendirmeler
- Dr. Demetre Daskalakis (CDC Ulusal Bağışıklama ve Solunum Hastalıkları Merkezi eski direktörü): “Kızamık eliminasyonu, halk sağlığı sistemimizin yaşamsal bir göstergesidir. Temelimizdeki çatlakları gösteriyor. Eliminasyon statüsünü kaybetmek, bulaşıcı ve bulaşıcı olmayan hastalıkların yarattığı sağlık sorunlarıyla başa çıkmaya ulusal olarak daha az hazırlıklı olduğumuz anlamına geliyor.”
- Dr. Peter Hotez (Texas Children’s Hospital Aşı Geliştirme Merkezi eş direktörü): Durumu “inanılmaz derecede utanç verici” olarak nitelendirdi. Resmi olarak statüyü kaybedip kaybetmemizin, kızamığın artık ülkede yaygın olduğu ve aşılama oranlarının düştüğü gerçeğinden çok daha az önemli olduğunu söyledi.
- Dr. Nuwan Gunawardhana (Columbia Üniversitesi, enfeksiyon hastalıkları epidemiyoloğu): Gelişmenin, bir neslin halk sağlığı kazanımlarının geri çevrilmesi yönünü işaret ettiğini belirtti.
Kimler Daha Fazla Risk Altında?
Bu gelişme, KKK aşısı olmak için henüz çok küçük olan kişileri, organ nakli, kanser veya başka nedenlerle bağışıklığı baskılanmış kişileri salgın bölgelerinde iki yıl öncesine göre daha yüksek risk altına sokuyor.
Johns Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı Okulu’ndan kızamık uzmanı Prof. Dr. William Moss, kızamığa yakalananların çoğunun birkaç gün süren ateş ve döküntüden sonra iyileştiğini, ancak enfeksiyonun hafife alınmaması gerektiğini vurguladı. Kızamık kişinin bağışıklık hafızasını silebilir. Bu durumda bağışıklık sistemi daha önce hangi enfeksiyonları atlattığını unutur ve kişi zatürre veya ishal gibi ikincil tehditlere karşı savunmasız kalır. Hamilelikte anne kızamığa yakalanırsa bebeğine rahimde bulaştırabilir ve bebeğin hayatı tehlikeye girer. Nadir durumlarda kızamık geçirenlerde, bazen yıllar sonra, ciddi nörolojik komplikasyonlar gelişebilir. Bunların en ağırı, ilerleyici ve ölümcül olan subakut sklerozan panensefalittir (SSPE). CNN’in vurguladığına göre tüm bu komplikasyonlar aşıyla önlenebilir.
CDC’ye göre aşı öncesi dönemde ABD’de her yıl tahminen 48.000 kişi hastaneye yatıyor, 400-500 kişi hayatını kaybediyordu. İki doz KKK aşısı kızamığı önlemede %97, tek doz %93 etkili. CDC, aşılı kişilerde de enfeksiyon görülebildiğini, bunun özellikle salgın yaşayan topluluklarda ortaya çıkabildiğini ve bu “aşıya rağmen enfeksiyon” oranının önceki yıllarla uyumlu olduğunu (tüm kızamık enfeksiyonlarının yaklaşık %10’u) belirtiyor.
Kızamık Ne Kadar Bulaşıcı?
Kızamık, bilinen en bulaşıcı virüslerden biri. Enfekte bir kişi genellikle 12 ila 18 kişiye bulaştırıyor. Virüs havada taşınıyor ve hasta kişi bir odadan ayrıldıktan sonra saatlerce havada kalabiliyor.
Statü Yeniden Kazanılabilir mi?
Kızamık, PAHO’nun 2030’a kadar eliminasyonu hedeflediği 30 hastalıktan biri. Amerika kıtasındaki 35 ülke 2016’da PAHO ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından devam eden kızamık bulaşmasından arınmış ilan edilmişti. Bu statü, geçen yıl Kanada’nın birkaç eyaleti kapsayan uzun salgın nedeniyle eliminasyon statüsünü kaybetmesiyle sona ermişti. CNN’e göre kendi büyük salgınlarını yaşayan Meksika da statüsünü kaybetme riski taşıyor.
Prof. Dr. Moss, ABD’nin statüyü kaybetmesiyle birlikte yeniden kazanma yoluna girmesi gerektiğini söyledi. Ancak aşılara olan kamu güveninin azalması, okullarda tıbbi olmayan muafiyetlerin artması, anaokulu öğrencilerinde KKK aşısı oranlarının düşmesi ve aşı politikasının zayıflatılması nedeniyle bunun kolay olmayacağını belirtti. Moss’a göre ABD için eliminasyon statüsünü yeniden kazanmak “önemsiz bir görev” olmayacak.
Uyarı Notu: WinAlly.com; Tıp, Sağlık, Eczacılık ve İlaç Sektörü profesyonellerine yönelik kamu yararına sektörel bilgi, haber ve içerik sunmaktadır. Sitemizde yer alan içerikler kesinlikle tıbbi teşhis, tedavi veya doktor tavsiyesi yerine geçmez. Doğabilecek olası hukuki, klinik veya idari problemlerden WinAlly.com sorumlu tutulamaz. Tıbbi konularda lütfen bir hekime başvurunuz



















