Karadeniz Bölgesinde bu yıl üç yeni da Vinci Robotik Cerrahi Sisteminin devreye girmesiyle Robotik Cerrahi sistemi Türkiye’nin yedi bölgesine ulaşmış oldu. Son olarak Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’ne kurulan robotik cerrahi sistemi ile birlikte Türkiye genelinde 80’i aşkın sistem yer alıyor. Üniversite hastaneleri ve devlet hastanelerinin de bu alana yönelmesiyle kullanım alanı da genişliyor. Cordamed Yönetim Kurulu Başkanı Volkan Uyanık, teknolojinin başarısında cihaz yatırımları kadar hekim ve ameliyathane ekiplerinin eğitiminin, klinik desteğin ve teknik altyapının belirleyici olduğunu vurguladı.
HASTALARIN KENDİ ŞEHİRLERİNDE TEDAVİ OLMASININ ÖNÜ AÇILIYOR
Robotik cerrahinin coğrafi olarak yaygınlaşmasının sağlık hizmetlerine erişim açısından önemli sonuçlar doğurduğunu belirten Uyanık, hastaların artık büyük şehirlere ve büyük merkezlere gitmek yerine kendi şehirlerinde veya yakın bölgelerde robotik cerrahi hizmeti alabilmeye başladığını ifade etti. Konya’yı örnek gösteren Uyanık, kentteki üniversite hastanesinin ilk da Vinci sisteminin ardından ikinci sistemi de devreye aldığını ve farklı branşların katılımıyla çok disiplinli bir robotik cerrahi programı başlatıldığını anlattı. Bu gelişmeyle birlikte Konya’dan başka şehirlere ameliyat olmak için giden hasta sayısının azaldığını belirtti.
Uyanık, devlet hastaneleri ve özel hastanelerin ardından bu yıl üniversite hastanelerinin de robotik cerrahi hizmeti sunmak üzere önemli adımlar attığını söyledi. Manisa’dan Adana’ya, Samsun’dan Trabzon’a kadar birçok şehirde robotik cerrahi hizmetinin birçok branşta sunulabilir hale geldiğini ifade etti.
DÜNYADA YILDA 4 MİLYON ROBOTİK CERRAHİ AMELİYATI YAPILMASI ÖNGÖRÜLÜYOR
Robotik cerrahinin dünya genelindeki gelişiminin de hız kazandığını belirten Uyanık, bu yıl yaklaşık 4 milyon robotik cerrahi ameliyatı gerçekleştirilmesinin beklendiğini söyledi. Cordamed’in Intuitive’ın 2026 yılı üçüncü çeyrek sonuçlarına dayandırdığı verilere göre, dünya genelinde söz konusu üç aylık dönemde 546 da Vinci robotik cerrahi sistemi kuruldu. Bu rakam, 2025 yılının aynı dönemine göre yüzde 28 artış anlamına geliyor. Aynı dönemde da Vinci 5 sistemlerinin kurulum sayısı yüzde 31,3 artarak 315’e ulaştı. Böylece yeni nesil sistemler, üçüncü çeyrekte gerçekleştirilen toplam da Vinci kurulumlarının yüzde 57,7’sini oluşturdu. Tek girişli (tek bir delikten yapılan ameliyatlar) da Vinci SP sistemlerinin kurulum sayısı ise yüzde 40 artışla 42 oldu. Dünya genelinde kurulu toplam da Vinci sistemi sayısı da yüzde 12 artarak 12 bin 94’e yükseldi. Uyanık, son beş yılda yeni robotik cerrahi platformlarının geliştirilmesi ve teknolojik seçeneklerin artmasının hem teknolojik hem de ekonomik açıdan farklı alternatifler ortaya çıkardığını, bunun da hastanelerin robotik cerrahiye yönelmesini hızlandırdığını belirtti.
ROBOTİK CERRAHİDE ÜROLOJİNİN YANI SIRA GENEL CERRAHİ ALANINDAKİ AMELİYATLAR DA YAYGINLAŞIYOR
Robotik cerrahi sistemlerinin ilk olarak ağırlıklı biçimde üroloji alanında kullanılmaya başladığını hatırlatan Uyanık, bugün genel cerrahi, göğüs cerrahisi, kalp cerrahisi, çocuk cerrahisi ve jinekolojik cerrahi gibi farklı branşlarda da kullanımın arttığını söyledi.
Ürolojinin kullanım açısından öne çıkmaya devam ettiğini ancak genel cerrahide de önemli bir büyüme yaşandığını belirten Uyanık; kolon, üst gastrointestinal sistem, karaciğer, pankreas ve transplantasyon (organ nakillerinde) alanlarındaki özellikli operasyonlarda robotik cerrahinin giderek daha fazla kullanıldığını ifade etti. Robotik cerrahi aletleri, gelişmiş enerji yöntemleri ve cerrahi işlemlerde kullanılan stapler teknolojilerinin genel cerrahinin gelişimine katkı sağladığını kaydetti.
CİHAZ KURMAK YETMİYOR: HEKİM VE AMELİYATHANE EKİBİNİN EĞİTİMİ DE SON DERECE ÖNEMLİ
Robotik cerrahide bir hastaneye sistem kurulmasının sürecin yalnızca başlangıcı olduğunu vurgulayan Uyanık, asıl çalışmanın kurulum sonrasında başladığını belirtti. Sistemin verimli kullanılabilmesi için cerrahların yanı sıra asistan cerrahların ve ameliyathanedeki diğer sağlık personelinin de kapsamlı bir eğitimden geçmesi gerektiğini söyledi. Eğitim sürecinin simülasyonlarla başladığını anlatan Uyanık, gelişmiş simülatörlerde önce temel beceri ve yeteneklerin geliştirildiğini, ardından operasyonel simülasyonlara geçildiğini ifade etti. Gerçek robotik cerrahi konsolları üzerinde yapılan çalışmaların cerrahların el ve ayak koordinasyonlarını geliştirmelerine yardımcı olduğunu belirtti. Branşlara göre farklı kademelerde sertifikasyon eğitimleri verildiğini, bazı aşamalarda deneyimli uzmanların proktörlük desteği sağladığını ve hekimlerin farklı merkezlerde vaka gözlemi yapabildiğini aktaran Uyanık, Türkiye’de üretici tarafından sertifikalandırılmış iki eğitim merkezi bulunduğunu söyledi. Sertifikasyondan ayrı olarak TÜSEB’e bağlı İstanbul Deneysel Araştırma Geliştirme ve Eğitim Merkezi’nde (İDEA) de robotik cerrahi eğitimleri düzenlendiğini kaydetti.
Eğitim yaklaşımını bir teknoloji transferi olarak tanımlayan Uyanık, “Teknolojinin tüm avantajlarının en etkin şekilde kullanılabilmesi için eğitimleri planlıyor, programlıyor ve yürütüyoruz” dedi. Türkiye’nin bu alanda önemli mesafe katettiğini belirten Uyanık, geçmişte vaka gözlemi için yurt dışına giden Türk hekimlerin bugün yurt dışından gelen meslektaşları tarafından gözlemlendiğini ifade etti. Her hastanede başlangıç aşamasında en az dört veya beş hekimin eğitime alınarak eş zamanlı operasyonlara hazırlanmasının hedeflendiğini belirten Uyanık, çok branşlı kullanımın sistemlerin daha verimli değerlendirilmesini ve daha fazla hastaya ulaşılmasını sağladığını söyledi.
ÖNÜMÜZDEKİ 5 YILDA DİJİTAL TIP TEKNOLOJİLERİ VE YAPAY ZEKA ÖNE ÇIKACAK
Robotik cerrahinin geleceğinde dijital çözümler ve yapay zekanın önemli rol oynayacağını belirten Uyanık, önümüzdeki dönemde daha güçlü işlemcilere ve gelişmiş bağlantı kapasitesine sahip sistemlerin cerrahlara ameliyat sırasında daha fazla bilgi sunacağını söyledi. Görüntü işleme teknolojilerindeki gelişmelerle doku kanlanmasının değerlendirilmesi, bazı tümörlerin sınırlarının belirlenmesi ve operasyon sırasında geride kalabilecek tümör dokusunun görüntülenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü aktardı. Türkiye’de hem çok girişli (multiport) hem de tek girişli (single port) robotik cerrahi sistemlerinin bulunduğunu belirten Uyanık, yakın dönemde akciğerlerde ulaşılması zor noktalardan biyopsi alınmasını hedefleyen esnek robotik ION sistemini de Türkiye’deki hastanelerin hizmetine sunmayı planladıklarını ifade etti. Önümüzdeki beş yıl için önceliklerinin iyi eğitim almış hekimlerin sayısını artırmak, eğitim merkezlerini yaygınlaştırmak ve ameliyat sırasında uzaktan mentorluk ile yerinde destek hizmetlerini güçlendirmek olduğunu kaydetti.
GELECEĞİN CERRAHİSİNDE DOKUNSAL GERİ BİLDİRİM VE YAPAY ZEKA
Robotik cerrahinin gelecek on yılına ilişkin beklentilerini de paylaşan Uyanık, mekanik alandaki en önemli yeniliklerden birinin dokunsal geri bildirim olduğunu söyledi. da Vinci 5 sistemiyle hekimlerin kullanımına sunulmaya başlanan bu özelliğin, cerrahın dokulara uyguladığı kuvveti daha iyi değerlendirmesine yardımcı olduğunu belirten Uyanık, bunun doku travmasının azaltılması ve iyileşme süreci açısından önemli olabileceğini ifade etti. Tek girişli cerrahinin de gelişmeye devam ettiğini kaydeden Uyanık, gelecekte vücudun doğal açıklıklarından (kulak, göbek deliği vb) operasyon gerçekleştirebilen robotik sistemlerin gündeme gelebileceğini söyledi. Görüntüleme teknolojilerinin yalnızca doku kanlanmasını değil, sinirleri, üreterleri, safra yollarını ve tümör dokusunu da cerraha gösterebilecek şekilde geliştiğini belirten Uyanık, yapay zekanın gelecekte cerrahın karar süreçlerine destek olmasının yanı sıra bazı operasyon aşamalarında asistanlık yapabilecek bir konuma ulaşmasının beklendiğini dile getirdi. Da Vinci 5 sisteminin bir önceki nesle kıyasla 10 bin kat daha güçlü işlemciye sahip olduğunu belirten Uyanık, bu kapasitenin yapay zeka uygulamalarının geliştirilmesi açısından da önem taşıdığını söyledi. Robotik cerrahide hedeflerinin daha iyi cerrahi sonuçlara ulaşmak, komplikasyon oranlarını azaltmak, hastaların günlük yaşamlarına daha hızlı dönmelerine katkı sağlamak ve sağlık sisteminin bütününde verimliliği artırmak olduğunu ifade etti. Uyanık, bu hedeflere ulaşılabilmesi için robotik sistemlerin tek başına yeterli olmadığını; klinik destek ekipleri, eğitim merkezleri, teknik servis, bakım ve yedek parça hizmetlerinin de güçlü bir ekosistem oluşturması gerektiğini vurguladı.
