ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), pediatrik ve yetişkin Alexander hastalarının tedavisinde kullanılmak üzere zilganersen etkin maddeli enjeksiyon ilacını onayladığını duyurdu. Bu karar, Alexander hastalığı için FDA tarafından onaylanmış ilk tedavi olmasının yanı sıra, hastalığı tetikleyen protein birikimini doğrudan hedef alan ilk terapi olma özelliğini taşımaktadır.
FDA İlaç Değerlendirme ve Araştırma Merkezi İlaç Nöroloji Bölümü I Direktörü M.D. Emily Freilich, karara ilişkin değerlendirmesinde, “Alexander hastalığı olan hastalar ve aileleri için bugüne kadar onaylanmış bir tedavi seçeneği yoktu; hastalık ilerlerken yalnızca destekleyici bakım sunulabiliyordu. Bugünkü onay, bu nadir ve ciddi hastalığın altında yatan nedeni hedef alan ilk tedaviyi sunarak bu topluluk için tarihi bir anı temsil ediyor,” ifadelerini kullandı.
Hastalığın Mekanizması ve İlacın Çalışma Prensibi
Alexander hastalığı, milyonda 1’den daha az kişiyi etkileyen; glial fibriler asidik proteini (GFAP) üreten gendeki mutasyonlardan kaynaklanan nadir ve ilerleyici bir nörolojik bozukluktur. Hastalık; nöbetler, gelişimsel basamakların kaybı, yürüme güçlüğü, kas güçsüzlüğü ve beyin içi basınç artışı gibi ciddi ve hayati tehlike oluşturabilecek klinik tablolara yol açabilmektedir.
Anlamlı antisense oligonükleotid (antisense oligonucleotide) sınıfında yer alan zilganersen, anormal GFAP proteininin birikmesini ve daha fazla hasara yol açmasını önlemek amacıyla, bu proteinin üretimini henüz aşamadayken azaltarak etki göstermektedir. İlaç, eğitimli bir sağlık uzmanı tarafından her üç ayda bir omurilik kanalına enjeksiyon (omurilik içi/intratekal) yoluyla uygulanmaktadır.
Klinik Çalışmalar ve Etkinlik Verileri
İlacın etkililiği ve güvenliliği, 2 yaş ve üzerindeki 49 pediatrik ve yetişkin Alexander hastasının katıldığı çok merkezli, rastgele seçilmiş, kontrollü klinik bir çalışma ve 2 yaşın altındaki 4 hastayı kapsayan açık etiketli bir alt çalışma ile değerlendirilmiştir. Hastalığın aşırı nadir görülmesi sebebiyle FDA, bebeklikten yetişkinliğe kadar geniş bir yaş grubunu kapsayan endikasyonu mevcut klinik kanıtlar doğrultusunda değerlendirmiştir:
- 5 Yaş ve Üzeri Hastalar: Başlangıçta ölçülebilir yürüme güçlüğü olan 5 yaş ve üzerindeki hastalarda, zilganersen ile tedavi edilen grupta 61. haftada yürüme hızında tedavi almayan kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir iyileşme sağlanmıştır.
- 2 – 4 Yaş Arası Çocuklar: Yürüme hızının tek başına güvenilir bir ölçek olmadığı bu yaş grubunda; ayakta durma, yürütme, koşma ve zıplama gibi motor becerileri kapsayan daha geniş bir değerlendirme ölçeği kullanılmıştır. Tedavi gören çocuklarda motor becerilerde gelişme kaydedilirken, kontrol grubunda gerileme gözlenmiştir.
- 2 Yaş Altı Bebekler: Hastalığın nadirliği nedeniyle doğrudan klinik veri miktarının sınırlı olduğu 2 yaş altı grupta, farmakokinetik modelleme yöntemine başvurulmuştur. İncelemeler, bu yaş grubundaki ilaç seviyelerinin aynı dozda daha büyük çocuklarda görülen seviyelerle benzer olacağını doğrulamış; böylece endikasyon en küçük yaş grubuna kadar genişletilmiştir.
Yan Etkiler ve Güvenlilik Profili
Klinik çalışmalarda zilganersen kullanımı sırasında en sık rastlanan yan etkiler; kusma, sırt ağrısı, öksürük, baş ağrısı ve lomber ponksiyon sonrası sendromu olarak bildirilmiştir.
Ayrıca tedavi gören bazı hastalarda aseptik menenjit rapor edildiğinden, FDA hastaların ve hasta yakınlarının menenjit belirtileri açısından bilgilendirilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
FDA, Alexander hastalığının ciddi ve nadir niteliğini göz önünde bulundurarak ilaca Yetim İlaç (Orphan Drug), Hızlı Geçiş (Fast Track), Çığır Açan Tedavi (Breakthrough Therapy), Nadir Pediatrik Hastalık (Rare Pediatric Disease) ve Öncelikli İnceleme Kuponu (Priority Review Voucher) statülerini tanımıştır. İlacın geliştirilmesi ve ruhsatlandırma başvurusu Ionis Pharmaceuticals, Inc. tarafından gerçekleştirilmiştir.
WinAlly.com; Tıp, Sağlık, Eczacılık ve İlaç Sektörü profesyonellerine yönelik kamu yararına sektörel bilgi, haber ve içerik sunmaktadır. Sitemizde yer alan içerikler kesinlikle tıbbi teşhis, tedavi veya doktor tavsiyesi yerine geçmez. Doğabilecek olası hukuki, klinik veya idari problemlerden WinAlly.com sorumlu tutulamaz. Tıbbi konularda lütfen bir hekime başvurunuz
