Pandemiler, insanlığın karşılaştığı en büyük küresel sağlık tehditlerinden biri olmaya devam ediyor. COVID-19 salgını, mevcut aşı sistemlerinin sürekli mutasyona uğrayan virüslere karşı sınırlı koruma sağladığını gösterdi. Cambridge Üniversitesi ve DIOSynVax tarafından geliştirilen yeni evrensel aşı, yapay zekâ ile tasarlanan “süper antijen” sayesinde bu kısır döngüyü kırmayı hedefliyor. İlk insan denemelerinden elde edilen sonuçlar, gelecekte bilinmeyen virüslere karşı bile kalıcı bağışıklık sağlanabileceğini ortaya koyuyor.
New ‘universal vaccine’ technology could protect us from future virus outbreaks
A Cambridge-led team has developed a way to engineer better vaccines that could provide broad protection from thousands of variants of viruses – such as coronaviruses or Ebola – in a single vaccine. This represents a fundamental new vaccine technology that could prevent future pandemics before they begin
Cambridge Üniversitesi’nin Viral Zoonotik Laboratuvarı ve spin-out şirketi DIOSynVax tarafından geliştirilen yapay zekâ tasarımlı evrensel aşı, 39 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan ilk klinik denemede güvenli ve iyi tolere edildi. Araştırma, SARS-CoV-2 ve SARS’a ek olarak henüz insanlara bulaşmamış yarasa kökenli Sarbeco koronavirüslerine karşı da bağışıklık yanıtı oluşturdu.
Aşının etkin bileşeni, tamamen yapay zekâ ve makine öğrenimi ile tasarlanan bir “süper antijen”. Bu antijen, farklı koronavirüslerin ortak genetik özelliklerini birleştirerek bağışıklık sistemini geniş bir yelpazeye karşı hazırlıyor. Böylece yalnızca mevcut varyantlara değil, gelecekte ortaya çıkabilecek yeni virüslere karşı da koruma sağlanması hedefleniyor.
Denemeler, Southampton ve Cambridge NIHR Klinik Araştırma Merkezlerinde yürütüldü. Aşı, iğnesiz bir yöntemle — mikroakışkan jet aracılığıyla DNA bazlı olarak deri içine sıvı fırlatılarak — uygulandı. Bu yöntem, hem hızlı ve kolay uygulanabilirliğiyle hem de düşük/orta gelirli ülkelerde soğuk zincir gerektirmemesiyle dikkat çekiyor.
Araştırmanın bilimsel lideri Prof. Jonathan Heeney, “Aşı geliştirme sürecini tepkisel olmaktan çıkarıp geleceğe karşı dayanıklı hale getirdik” diyerek bu teknolojinin geleneksel aşıların sınırlı koruma sorununu aştığını vurguladı. Denemenin baş araştırmacısı Prof. Saul Faust ise, “Bu yeni sınıf evrensel aşılar, henüz ortaya çıkmamış virüslere karşı bile potansiyel koruma sağlayabilir” dedi.
Sonuçlar Journal of Infection dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar şimdi daha geniş ve çeşitli nüfus üzerinde faz 2 klinik denemelere hazırlanıyor. Eğer başarılı olursa, bu teknoloji grip, Ebola ve diğer sürekli evrim geçiren virüs ailelerine karşı da uyarlanabilecek.
