Avrupa İlaç Sanayicileri ve Birlikleri Federasyonu (EFPIA) tarafından yayımlanan güncel “EFPIA Patients W.A.I.T. Indicator” raporu, Avrupa ülkeleri arasında yenilikçi tedavilere erişim konusunda derinleşen bir eşitsizliği gözler önüne seriyor. Veriler, merkezi pazarlama izni alan yeni ilaçların hastalarla buluşma sürelerinde ülkeler arasında uçurum olduğunu ve kıta genelinde bekleme sürelerinin uzadığını ortaya koyuyor.
Patients in Europe waiting longer for new medicines as inequality grows between Member States
EFPIA’nın yıllık WAIT Göstergesi, 36 ülkede 168 yeni ilacın erişim ve bulunabilirliğine ilişkin analizler sunmaktadır. Rapor, gelecekte bir iyileşme belirtisi olmaksızın, giderek artan bir eşitsizlik tablosu ortaya koymaktadır. Durumun, küresel ilaç araştırma ve geliştirme (Ar-Ge) çalışmalarının nasıl finanse edildiğine dair denge sağlamayı amaçlayan ve ABD’nin aynı ilaçlar için benzer ülkelerle aynı fiyatı ödemesini öngören ABD’nin En Çok Kayırılan Ulus Politikası’nın (MFN) getirilmesiyle daha da kötüleşmesi muhtemel görünmektedir ( Uluslararası Referans Fiyatlandırma ).
Avrupa İlaç Sanayicileri ve Birlikleri Federasyonu (EFPIA), IQVIA iş birliğiyle hazırladığı ve 36 Avrupa ülkesindeki 168 yenilikçi ilacın durumunu inceleyen geleneksel “Patients W.A.I.T. Indicator” raporunun en güncel sonuçlarını yayımladı. 2021-2024 yılları arasında merkezi pazarlama onayı almış yenilikçi ilaçların analiz edildiği rapor, Avrupa genelinde hastaların yeni tedavilere erişim süresinin uzadığını ve ülkeler arasındaki adaletsizliğin giderek derinleştiğini gösteriyor.
Rapora göre, Avrupa genelinde yeni onaylanan bir ilacın hastalara ulaşması için geçen medyan (ortanca) süre 532 gün olarak kayıtlara geçti. Ancak bu ortalama, ülkeler arasında yüzde 88’e varan devasa bir erişim eşitsizliğini gizliyor. Avrupa’da yenilikçi tedavilere en hızlı erişen ülke 56 gün ile Almanya olurken, yeni ilaçlara en geç erişen ve hastalarını en uzun süre bekleten ülke ise 1.201 gün ile Romanya oldu. Bu veri, bir Romen hastanın aynı ilaca ulaşmak için bir Alman hastadan yıllarca daha uzun süre beklemek zorunda kaldığını net bir şekilde ortaya koyuyor.
Geri Ödeme Listelerindeki İlaç Oranı Hızla Düşüyor EFPIA’nın paylaştığı veriler, Avrupa genelinde kamusal geri ödeme sistemlerindeki daralmayı da çarpıcı biçimde listeliyor. 2019 yılında onaylanan yenilikçi ilaçların %42’si ulusal kamu geri ödeme listelerinde tam olarak yer alırken, bu oran 2025 yılı itibarıyla ciddi bir düşüş göstererek %28’e geriledi. Buna karşın, sadece belirli hasta grupları ya da kısıtlı koşullar altında erişilebilen “sınırlı erişime sahip” ilaçların oranı ise 2019’daki %6 seviyesinden %17’ye yükseldi. Raporda, 2025 yılı itibarıyla Avrupa’da onaylanan yenilikçi ilaçların neredeyse yarısının (%49) geri ödeme kararlarının gecikmesi ya da onaylanmaması sebebiyle hastalara hiç ulaştırılamadığı belirtildi.
EFPIA Genel Direktörü Nathalie Moll, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Avrupa’nın ilaç erişim problemlerinin 25 yıldır sürdüğünü ve küresel fiyatlandırma reformlarının (özellikle ABD’deki En Çok Kayırılan Millet – MFN politikası gibi adımların) bu sorunları daha da kötüleştireceğini vurguladı. Federasyon, bekleme sürelerini aylarca, hatta yıllarca uzatan bürokratik ulusal fiyatlandırma ve değer değerlendirme süreçleri devam ederken, hastaların mağdur olmaması adına yeni onaylanan ilaçlara “1. Gün” (Day 1) yani anında erişim sağlanması çağrısında bulunuyor.
