Bilim dünyasında uzun yaşamın sırları üzerine yapılan tartışmalar yeni bir döneme girdi. Science dergisinde yayımlanan son araştırma, yaşam süresinin düşündüğümüzden çok daha fazla genetik faktörlere bağlı olabileceğini ortaya koyuyor. Bu bulgu, hem tıp dünyası hem de toplum için önemli sonuçlar doğurabilir.
İnsan yaşam süresinin yaklaşık %50 oranında kalıtsal olabileceği, Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışmada ortaya kondu. Araştırma ekibi, İsveç, Danimarka ve ABD’den ikizler üzerinde yürütülen geniş kapsamlı verileri matematiksel bir modelle analiz ederek, yaşam süresine etki eden genetik ve çevresel faktörleri birbirinden ayırmayı başardı.
Daha önce yapılan ikiz çalışmaları, yaşam süresinin kalıtsallığını %6 ile %25 arasında tahmin ediyordu. Ancak bu yeni model, kazalar ve enfeksiyonlar gibi dışsal ölüm nedenlerini hesaba katarak, genetik faktörlerin etkisini daha net ortaya koydu. Sonuç olarak, yaşam süresinin yarısına yakın bir kısmının genetik mirasla belirlendiği görüldü.
Araştırmanın başyazarlarından Leiden Üniversitesi’nden genetikçi Joris Deelen, “Bu bulgu, uzun ömürlü olma eğiliminin genlerimizde saklı olduğunu gösteriyor. Ancak çevresel faktörler hâlâ çok önemli. İnsanlar yaşam tarzlarını mümkün olduğunca optimize etmeli” ifadelerini kullandı.
Çalışmaya dahil olmayan Exeter Üniversitesi’nden genetikçi Luke Pilling ise, bu sonuçların özellikle yaşlanan toplumlarda tıp açısından büyük önem taşıdığını belirterek, “Eğer uzun ve sağlıklı yaşamı sağlayan biyolojik mekanizmaları anlarsak, bu yolları destekleyecek müdahaleler geliştirebiliriz” dedi.
Araştırma, yaşam süresinin kalıtsallığının diğer kompleks insan özellikleri (örneğin psikiyatrik bozukluklar) ve diğer memelilerdeki yaşam süresi ile benzer şekilde yaklaşık %50 seviyesinde olduğunu ortaya koyuyor. Ancak verilerin büyük ölçüde Kuzey Avrupa kökenli bireylerden elde edilmesi, farklı coğrafyalarda aynı sonuçların geçerli olup olmayacağı sorusunu gündeme getiriyor.
Sonuç olarak, bu çalışma genetik faktörlerin yaşam süresinde sanılandan çok daha büyük bir rol oynadığını gösteriyor. Yine de çevresel koşullar, yaşam tarzı ve sağlık hizmetlerine erişim gibi unsurlar, bireylerin yaşam süresini belirlemede kritik önemini koruyor.
