Bilim insanları, vücudun şeker metabolizması ile alkol bağımlılığı arasında beklenmedik bir bağlantı keşfetti. Colorado Üniversitesi Anschutz Tıp Kampüsü’nde yapılan ve Nature Metabolism’de yayımlanan çalışma, alkolün vücutta fruktoz üretimini artıran bir metabolik yolu tetiklediğini ortaya koydu. Bu süreç, hem alkol arama davranışını güçlendiriyor hem de karaciğer hasarını artırıyor.
Araştırmaya göre bu iç fruktoz üretiminde ketoheksokinaz (KHK) adlı enzim kilit rol oynuyor. KHK’nin işleyişi engellendiğinde ise alkol tüketimi ve karaciğer hasarında belirgin düşüş görülüyor.
Identification of a common ketohexokinase-dependent link driving alcohol intake and alcohol-associated liver disease in mice
KHK Engellendiğinde Alkol Tüketimi Azalıyor
Farelerle yapılan deneylerde, KHK eksikliği olan hayvanların alkole karşı çok daha az istek duyduğu gözlendi. Bu fareler:
- Gönüllü alkol tüketim testlerinde daha az içti,
- Ödül temelli davranış deneylerinde düşük motivasyon sergiledi,
- Bağımlılıkla ilişkili beyin bölgelerinde daha az aktivite gösterdi.
Genetik veya ilaç yoluyla KHK engellendiğinde karaciğerde yağlanma, iltihap ve fibrozis gibi alkol kaynaklı hasarların oluşmadığı da tespit edildi.
Fruktoz ve Alkol Arasındaki Kısır Döngü
Çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Miguel A. Lanaspa, alkolün yalnızca doğrudan toksik etki yaratmakla kalmayıp, aynı zamanda şeker metabolizmasını ele geçirerek alkol tüketimini artırdığını belirtti. Bu döngünün kırılması, hem alkol bağımlılığı hem de alkolle ilişkili karaciğer hastalıklarının tedavisinde yeni imkânlar sunabilir.
Uzmanlar, fruktoz metabolizmasının alkolle ilişkili karaciğer hastalığında (ALD) ve diyete bağlı karaciğer hastalığında (MASLD) benzer şekilde rol aldığını, bu nedenle aynı tedavi stratejilerinin farklı hasta gruplarında etkili olabileceğini ifade ediyor.
Karaciğer Hastalığı İçin Ortak Bir Metabolik Yol
Çalışmanın ortak yazarı Dr. Richard Johnson, bulguların şeker ve alkol metabolizması arasında uzun zamandır göz ardı edilen bir kesişim noktasını gösterdiğini söyledi. Johnson’a göre bu keşif, hem metabolik hem de alkol kaynaklı karaciğer hastalıkları için yeni tedavilerin önünü açabilir.
Araştırma, şu anda sınırlı tedavi seçeneklerine sahip olan alkol bağımlılığı ve karaciğer hastalığına yönelik ortak bir biyolojik hedef sunarak yeni bir umut vadediyor.
