Yüzyıllardır saç ve cilt boyası olarak kullanılan kına bitkisi, bu kez karaciğer hastalıklarının tedavisinde umut ışığı oldu.
Japonya’daki Osaka Metropolitan Üniversitesi araştırmacıları, kınanın aktif bileşeni olan lawsone maddesinin, karaciğer fibrozunu durdurabileceğini ve hatta tersine çevirebileceğini keşfetti.
Lawsone can suppress liver fibrosis by inhibition of YAP signaling and induction of CYGB expression in hepatic stellate cells
Yara İzlerini Onarabilecek Doğal Bileşik
Kronik karaciğer hasarı — toksinler, virüsler veya alkol nedeniyle — fibrozis adı verilen yara dokusu birikimine yol açıyor.
Bu süreçte, normalde pasif halde bulunan hepatik yıldız hücreleri (HSC) aktive oluyor ve tip I kolajen üretimini artırarak dokunun sertleşmesine neden oluyor.
Araştırma ekibi, laboratuvar ortamında yetiştirilen insan HSC’lerinde 1.880 kimyasal bileşiği tarayarak, kolajen üretiminde rol oynayan COL1A2 geninin aktivitesini azaltabilecek bir madde aradı.
Bu tarama sonucunda en umut verici adayın, kına bitkisinde bulunan lawsone olduğu belirlendi.
Farelerde Karaciğer Fibrozunu Azalttı
Bilim insanları, lawsone’un hem insan hem de fare hücrelerinde fibroz belirteçlerini azalttığını, buna karşılık hücreleri koruyan CYGB proteininin düzeyini artırdığını tespit etti.
Ayrıca, HSP47 ve TIMP1 gibi fibrozla ilişkili proteinlerin de belirgin şekilde azaldığı gözlendi.
Lawsone ile tedavi edilen farelerde, karaciğer dokusunda daha az kolajen birikimi, daha düşük karaciğer enzim seviyeleri (ALT) ve daha sağlıklı doku yapısı elde edildi.
Etki, karaciğer fibrozunu tetikleyen TGFβ molekülü devreye sokulduğunda bile devam etti.
Hücre Yenilenmesinde Yeni Bir Mekanizma
Araştırmada, lawsone’un YAP sinyal yolunu baskılayarak fibrozu durdurduğu belirlendi.
YAP, karaciğer hücrelerinde aşırı çalıştığında yara dokusu üretimini tetikliyor.
Lawsone bu proteinin seviyesini düşürerek YAP kaynaklı fibroz etkilerini tersine çevirdi.
Profesör Tsutomu Matsubara, “Aktif yıldız hücrelerine doğrudan ilaç taşıyabilen bir sistem üzerinde çalışıyoruz. Amacımız, lawsone’u karaciğer fibrozu olan hastalar için güvenli bir tedaviye dönüştürmek,” dedi.
Henüz İnsan Deneyleri Başlamadı
Çalışma, laboratuvar ve hayvan deneyleri düzeyinde olduğu için, insanlarda güvenlik ve dozaj testleri henüz yapılmadı.
Lawsone benzer bileşiklere göre daha az toksik olsa da, yüksek dozlarda yan etkiler gösterebileceği uyarısı yapıldı.
Uzmanlara göre, lawsone’un başarıyla klinik aşamaya geçmesi durumunda, karaciğer fibrozu ve sirozun ilerlemesini durdurabilecek ilk doğal bileşik olarak tarihe geçebilir.
