En yaygın cilt kanseri türü, non-melanomadır, ancak her yıl binlerce melanom vakası da teşhis edilmektedir. Cilt kanseri tedavi maliyetleri ise oldukça yüksek olup, yılda yaklaşık 8.9 milyar dolara ulaşmaktadır.
Cilt kanseri riski, açık ten, aşırı güneşe maruz kalma ve genetik yatkınlık gibi faktörlerle artar. Bununla birlikte, güneşten korunma hakkında yeterli bilgi eksikliği, bronzlaşmaya olan kültürel ilgi ve güneş koruma ürünlerine sınırlı erişim, önleme konusunda önemli engellerdir.
Examining U.S. Adults Risk Perceptions and Skin Protection Behaviors Using the 2022 HINTS Database
Florida Atlantic Üniversitesi’nden Charles E. Schmidt Tıp Fakültesi’nde yapılan bir araştırma, güneş yanığı sayısı ile sosyodemografik faktörler arasındaki ilişkiyi inceleyen nadir çalışmalardan biridir. Araştırma, aynı zamanda ABD’li yetişkinler arasında koruyucu cilt davranışlarının yaygınlığını da değerlendirmiştir. Amerikan Dermatoloji Akademisi’ne göre, 15-20 yaşları arasında beş veya daha fazla kabarcıklı güneş yanığı geçirenlerin melanom riski %80, non-melanoma cilt kanseri riski ise %68 artmaktadır.
Amerikan Kanser Enstitüsü’nün 2022 Sağlık Bilgisi Ulusal Trendler Anketi (HINTS 6) verilerini kullanarak yapılan çalışmada, katılımcıların sağlıklarını koruma konusunda kendilerine ne kadar güvendikleri, kanser riski algılamaları ve güneş yanığı yaşama sıklıkları sorulmuştur. Araştırmada, yaş, cinsiyet, meslek durumu, medeni durum, eğitim seviyesi, ırk, gelir gibi faktörler de göz önünde bulundurulmuştur çünkü bu faktörler cilt kanseri riskiyle ilişkilidir.
Araştırma Bulguları: Güven, Endişeler ve Güneş Yanığı Sıklığı
Ankete katılan 6.252 kişi arasında, sağlıklarını iyi bir şekilde koruyabileceklerine en fazla güvenen grup yüzde 44 ile çok güvenenlerdi, ardından yüzde 27,3 ile tamamen güvenenler geliyordu. Çoğu katılımcı cilt kanseri riski konusunda orta düzeyde endişeliydi. Yalnızca yüzde 9,1’i çok endişeliyken yüzde 26,6’sı biraz, yüzde 25,6’sı ise çok az endişe duyuyordu.
Güneş yanığı ve cilt koruma davranışlarına bakıldığında ise, katılımcıların yüzde 67,6’sı son bir yıl içinde güneş yanığı geçirmediğini belirtti. yüzde 30,3’ü 1-5 güneş yanığı yaşadığını, yüzde 6,4’ü ise güneş yanığı olduğu sırada alkol tükettiğini bildirdi. Alkol tüketimi, güneş yanığının sıklığını artıran bir risk faktörüdür. Güneş yanığı yaşayanlar arasında dışarıda çalışmak ve yüzme gibi aktiviteler yaygındı.
Güneş Yanığı ile İlgili Sosyodemografik Faktörler
Güneş yanığı sayısı ile sosyodemografik faktörler arasındaki ilişkileri inceleyen analiz, yaş ve cinsiyetin güneş yanığı riski üzerinde etkili olduğunu gösterdi. 40 yaş ve üzeri yetişkinlerin güneş yanığı riski daha düşüktü. Kadınlar, engelli bireyler, işsizler ve çoklu meslek sahibi katılımcılar daha az güneş yanığı bildirdi. Evlilik ya da ilişkisi olan bireylerin güneş yanığı riski daha yüksekti, oysa boşanmış ya da bekar olanlar daha düşük risk taşıyordu. Daha yüksek eğitim seviyelerine sahip olmak, Hispanik, Siyah, Asyalı veya karışık ırklara ait olmak, daha düşük güneş yanığı riskiyle ilişkilendirildi. Ancak, yüksek gelir gruplarında daha fazla güneş yanığı bildirilmiştir, en yüksek gelir grubundaki katılımcılar, güneş yanığı geçirenlerin dört katı kadar daha fazla güneş yanığı yaşamaktadır.
Cilt Kanseri Riski Üzerindeki Sosyal Belirleyiciler
“Sosyal belirleyiciler, ırk, cinsiyet, gelir ve istihdam durumu güneş yanığı ve cilt kanseri riskini etkileyen önemli faktörlerdir,” diyor Lea Sacca, Ph.D., çalışmanın kıdemli yazarı. “Hispanikler ve Siyah Amerikalılar genellikle daha düşük güneş yanığı oranları bildiriyor, ancak Hispanikler UV ışınlarının daha fazla fayda sağladığını düşünüyor, bu da onların riskini artırıyor. Cinsiyet, eğitim ve gelir gibi faktörler, güneş kremi kullanımı üzerinde de etkilidir. Siyah Amerikalılar ve Hispanik Amerikalılar arasında daha düşük kullanım gözlemleniyor. Ancak, bu gruplar arasında, yüksek eğitim ve gelire sahip kadınlar daha fazla güneş kremi kullanmaktadır. İlginç bir şekilde, yüksek gelir, daha sık güneş yanığı ile ilişkilidir.”
Cilt Kanseri Türleri ve Önleme
Cilt kanseri, üç ana türde ortaya çıkar: bazal hücreli karsinom, skuamöz hücreli karsinom ve melanom. Bazal hücreli karsinom en yaygın ve en az agresif olanıdır, genellikle parlak, inci renginde bir şişlik veya pembe bir leke olarak görülür ve genellikle güneşe maruz kalan alanlarda oluşur. Skuamöz hücreli karsinom genellikle kırmızı, pul pul dökülen alanlar veya açık yaralar şeklinde kendini gösterir ve tedavi edilmezse vücudun diğer bölgelerine yayılabilir. Melanom ise en tehlikeli cilt kanseri türüdür. Pigment üreten hücrelerden (melanositlerden) gelişir ve yeni bir ben olarak veya mevcut bir benin değişmesiyle kendini gösterebilir. Erken teşhis edilmezse hızla diğer organlara yayılabilir.
Cilt Kanseri Önlemenin Önemi
Amerikan Kanser Derneği ve diğer sağlık kuruluşları, cilt kanserini önlemenin önemini vurgulamaktadır. Geniş spektrumlu SPF 30 veya daha yüksek bir güneş kremi kullanmak ve her iki saatte bir yeniden uygulamak, cilt kanseri önlemenin temel adımlarından biridir. Ayrıca, özellikle UV ışınlarının en güçlü olduğu 10:00-16:00 saatleri arasında doğrudan güneş ışığından kaçınılması, gölge aramak ve koruyucu giysiler, geniş kenarlı şapkalar ve UV koruması olan gözlükler takmak da önemlidir. Son olarak, solaryumlardan kaçınılması, cilt kanseri riskini önemli ölçüde azaltacaktır.
