ABD ve Japon bilim insanları bağışıklık toleransı çalışmalarına verdiği katkı nedeniyle 2025 Nobel Tıp Ödülü’nü kazandı
Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell ve Shimon Sakaguchi’nin “periferik bağışıklık toleransı” üzerine yaptıkları keşifler, bağışıklık sisteminin kendi dokularına zarar vermesini önleyen mekanizmaları aydınlattı ve 2025 Nobel Tıp Ödülü ile taltif edildi.
The 2025 Nobel Prize in Physiology or Medicine to Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell and Shimon Sakaguchi
Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell ve Shimon Sakaguchi, bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırmasını engelleyen periferik bağışıklık toleransına ilişkin buluşları nedeniyle 2025 Nobel Tıp Ödülü’ne layık görüldü.
Laureatlar, bağışıklığın “güvenlik görevlileri” olarak tanımlanan düzenleyici T hücrelerini (regulatory T cells) ortaya koyarak neden hepimizde ağır otoimmün hastalıkların gelişmediğine dair temel bir anlayış sağladılar.
Shimon Sakaguchi, 1995 yılında bağışıklık toleransının yalnızca timusta zararlı hücrelerin elimine edilmesiyle açıklanamayacağını göstererek daha önce bilinmeyen bir T hücresi sınıfını tanımladı ve bu hücrelerin otoimmün hastalıklara karşı koruyucu olduğunu ortaya koydu.
Mary Brunkow ve Fred Ramsdell ise 2001 yılında belirli bir fare soyunda otoimmün hastalıklara yatkınlığın nedenini açıklayan ve Foxp3 adı verilen gen mutasyonunu tanımlayan çalışmaları yayımladılar; insanlardaki eşdeğer gen mutasyonlarının ciddi bir otoimmün hastalık olan IPEX ile ilişkili olduğunu gösterdiler.
Daha sonraki çalışmalar Sakaguchi’nin tanımladığı düzenleyici T hücreleri ile Foxp3 geninin ilişkilendirildiğini; Foxp3’ün bu hücrelerin gelişimini yönettiğini kanıtladı ve bu keşifler periferik tolerans alanını başlatarak kanser, otoimmün hastalıklar ve nakiller için yeni tedavi yaklaşımlarını teşvik etti, birçok tedavi adayının klinik denemelerde olduğu bildirildi.
Ödül üç eşit payda paylaşılacak ve toplam ödül miktarı 11 milyon İsveç kronu olarak açıklandı; laureatlerin görev yaptıkları kurumlar arasında Institute for Systems Biology (Seattle), Sonoma Biotherapeutics (San Francisco) ve Osaka University (Osaka) yer alıyor.
