Dünya genelinde milyonlarca insanın başvurduğu ağrı kesici ve ateş düşürücü asetaminofen (parasetamol), uzun yıllardır nasıl etki gösterdiği tam olarak anlaşılamamış bir ilaçtı. Ancak Indiana Üniversitesi bilim insanlarının yürüttüğü çığır açan bir araştırma, bu duruma yeni bir açıklama getiriyor. Çalışma, asetaminofenin beklenenlerin aksine, vücudun kendi ürettiği kannabinoid benzeri maddeler üzerinden etki gösterdiğini ortaya koyuyor. Bu önemli keşfin detaylarını ve araştırmanın potansiyel etkilerini haberimizde bulabilirsiniz.
Asetaminofen, Dünya’da ve ABD’de ağrı ve ateş düşürücü olarak en sık kullanılan ilaçtır 1 ve dünya çapında yaygın olarak kullanılır. Asetaminofen ilk olarak 1877’de sentezlenmiş olsa da, etki mekanizması şaşırtıcı derecede belirsizliğini korumaktadır. Asetaminofenin, merkezi sinir sisteminde siklooksijenaz 2 (COX2) enzimini seçici olarak inhibe ederek etki ettiği yaygın olarak kabul edilir (Ghanem ve ark. tarafından yapılan çalışmada incelenmiştir 2 ), ancak asetaminofenin bu şekilde etki etmesi için yüksek (yani milimolar) konsantrasyonlara ihtiyacı vardır. 3 Asetaminofenin ayrıca ikincil bir metabolit aracılığıyla kanabinoid sinyal sistemi üzerinde etki ettiği öne sürülmüştür. 4 , 5
Indiana Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden araştırmacılar, asetaminofenin (parasetamol) vücuttaki ağrı ve ateş düşürücü etkilerini nasıl gösterdiğine dair yeni ve önemli bulgulara ulaştı. IU’nun Gill Sinirbilim Enstitüsü ve Sanat ve Bilim Fakültesi Psikoloji ve Beyin Bilimleri Bölümü’nde doktora sonrası araştırmacı olan Michaela Dvorakova ve Gill Enstitüsü araştırma bilimcisi Alex Straiker liderliğinde yürütülen çalışma, Cell Reports Medicine dergisinde yayımlandı.
Acetaminophen inhibits diacylglycerol lipase synthesis of 2-arachidonoyl glycerol: Implications for nociception
Araştırmacılar, parasetamolün, vücutta doğal olarak bulunan kannabinoid benzeri bir molekül olan 2-araşidonoil gliserol (2-AG) üretimini sağlayan bir enzimi inhibe ettiğini keşfettiler. Endokannabinoidler olarak adlandırılan bu moleküller, vücut tarafından CB1 reseptörlerini aktive etmek için üretilir. CB1 reseptörleri, aynı zamanda esrarın psikoaktif etkilerini de tetikleyen anahtar moleküllerdir.
Dvorakova, “Hipotezler var, ancak bunun tam olarak nasıl çalıştığını hâlâ bilmiyoruz,” . “Şimdiye kadar vücudumuzdaki yüksek endokannabinoidlerin daha az ağrı anlamına geldiğini düşünüyorduk, ancak çalışmamız 2-AG durumunda bunun tam tersi olabileceğini gösteriyor. Aslında, 2-AG’nin düşük seviyeleri ağrının azalmasına yol açıyor.”
Bu önemli bulgular, asetaminofenin geleneksel olarak düşünüldüğü gibi öncelikle siklooksijenaz (COX) enzimlerini inhibe ederek değil, farklı bir mekanizma üzerinden etki gösterdiğini ortaya koyuyor. Çalışmayı yürüten bilim insanları, bu yeni anlayışın farmakologların ağrıyı tedavi etme biçimini değiştirebileceğine ve daha güvenli ve daha etkili ağrı kesiciler tasarlamalarına yardımcı olabileceğine dikkat çekiyor.
Araştırma ekibi, bundan sonra ibuprofen ve salisilik asit gibi diğer yaygın ağrı kesicileri de değerlendirerek benzer etki mekanizmalarına sahip olup olmadıklarını belirlemeyi planlıyor.
