Beslenme araştırmalarında yeni bir dönem başlıyor: Kronobeslenme. European Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayımlanan ve 30.000’den fazla yetişkinin verilerine dayanan yeni bir kohort çalışması, yalnızca ne yediğimizin değil, günün ilk ve son öğünlerini saat kaçta tükettiğimizin de tüm nedenlere bağlı ölüm riski, kardiyovasküler sağlık ve yaşam süresi ile doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koydu. Araştırma bulguları, vaktinde yapılan ilk öğünün ve dengeli bir son öğün zamanlamasının metabolizma ve yaşam beklentisi üzerindeki kritik rolünü vurguluyor.
NATURE / Meal timing and eating window with all-cause and cardiovascular mortality and life expectancy: population-based cohort study
Öğün Zamanlaması Ve Yemek Yeme Aralığının Yaşam Süresi İle İlişkisi Kanıtlandı
European Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayımlanan nüfus tabanlı yeni bir kohort çalışması, gün içindeki ilk ve son öğün saatlerinin, kardiyovasküler ölüm riski, tüm nedenlere bağlı mortalite ve ortalama yaşam beklentisi üzerindeki etkilerini inceledi.
Ulusal Sağlık ve Beslenme İnceleme Anketi (NHANES 1999–2018) verilerinden yararlanılan araştırmaya, 40 yaş ve üzeri 31.044 yetişkin dahil edildi. Katılımcıların öğün zamanlamaları ve günlük yemek yeme aralıkları 24 saatlik beslenme hatırlatma yöntemiyle hesaplandı. Ortanca 8,6 yıllık takip süresi boyunca 7.129 ölüm olayı kayıtlara geçti.
Geç Yapılan İlk Öğün Ölüm Riskini Artırıyor
Araştırmadan elde edilen verilere göre, güne başlarken yenilen ilk öğünün saati geciktikçe, hem tüm nedenlere bağlı hem de kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanan ölüm riski kademeli olarak artış gösteriyor:
- İlk öğününü 07:00–08:00 saatleri arasında tüketen referans grubu ile karşılaştırıldığında;
- İlk öğünü 08:00–10:00 arasında olanlarda tüm nedenlere bağlı ölüm riski %10 (HR: 1,10; %95 GA: 1,02–1,18),
- İlk öğünü 10:00–12:00 arasında olanlarda %19 (HR: 1,19; %95 GA: 1,05–1,34),
- İlk öğünü saat 12:00’den sonra (öğleden sonra) yapanlarda ise tüm nedenlere bağlı ölüm riski %29 (HR: 1,29; %95 GA: 1,10–1,51) daha yüksek bulundu.
Son Öğün Saatlerinin Kardiyovasküler Sağlıkla İlişkisi
Günün son öğün zamanlaması incelendiğinde, en düşük risk 19:00–20:00 saatleri arasında son öğününü yiyen grupta gözlemlendi. Referans alınan 19:00–20:00 aralığına kıyasla:
- Son öğününü saat 19:00’dan önce yiyenlerde tüm nedenlere bağlı ölüm riski %13 daha yüksek (HR: 1,13; %95 GA: 1,03–1,25) belirlendi.
- Son öğününü gece yarısından sonra tüketenlerde ise ölüm riski %27 oranında artış gösterdi (HR: 1,27; %95 GA: 1,06–1,54).
Benzer düzeydeki anlamlı ilişkiler kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölümlerde de tespit edilirken, yemek yeme penceresinin (eating window) kardiyovasküler mortalite riski üzerindeki etkisinin ilk öğün zamanlamasına göre değişkenlik gösterdiği belirlendi.
50 Yaş Sonrası Yaşam Beklentisindeki Kayıplar
Çalışmada, 50 yaşından itibaren tahmin edilen yaşam beklentisi analiz edildi. Referans gruplarıyla karşılaştırıldığında:
- Günün ilk öğününü saat 12:00’den sonra yiyen bireylerin ortalama yaşam beklentisinin 2,46 yıl (0,61–4,28 yıl) daha kısa olduğu hesaplandı.
- Son öğününü gece yarısından sonra yiyen bireylerde ise ortalama yaşam beklentisinin 2,35 yıl (0,82–5,14 yıl) kısaldığı tespit edildi.
Kronobeslenme Ve Biyolojik Saat Akışı
Vücudun 24 saatlik döngüye göre çalışan sirkadiyen ritmi; hormon salınımı, hücresel onarım ve metabolizma gibi hayati fonksiyonları düzenler. Öğün saatlerinin biyolojik saatle etkileşimini inceleyen kronobeslenme alanındaki bu veriler; ilk öğünün geciktirilmesinin ve çok geç saatlerde yemek yenmesinin vücudun iç ritmini bozabileceğini göstermektedir.
Araştırmacılar, öğün zamanlamalarının mortalite riski ve yaşam süresi ile doğrudan ilişkili, değiştirilebilir bir davranışsal faktör olduğunu ifade etmektedir.
Sorumluluk Reddi ve Uyarı Notu:
WinAlly.com; Tıp, Sağlık, Eczacılık ve İlaç Sektörü profesyonellerine yönelik kamu yararına sektörel bilgi, haber ve içerik sunmaktadır. Sitemizde yer alan içerikler kesinlikle tıbbi teşhis, tedavi veya doktor tavsiyesi yerine geçmez. Doğabilecek olası hukuki, klinik veya idari problemlerden WinAlly.com sorumlu tutulamaz. Tıbbi konularda lütfen bir hekime başvurunuz.
